سفر آنلاین
About us

About us

SAFAR (TOUR & TRAVEL MONTHLY), an Iranian travel luxurious journal is entirely independent. Our professional editorial board provides reports and analysis on travel business in Iran as well as covering world travel market events. The magazine has the highest circulation figures within its particular theme area. Our editorial standards and publishing quality are outstanding and our readership statistics are in themselves a guarantee that advertisers message will reach the greatest possible number of potential clients. SAFAR magazine`s articles are always technically orientated and informative.  We strive to ensure that the contents are accurate, the texts explicative and concise yet readable,…[ادامه]

About us
خواندم !

حامی‌پروری به تضاد طبقاتی دامن زد

نوشته شده توسط در تاریخ ۱ آذر ۱۳۹۷ 600 بازدید

همان‭ ‬سياست‭ ‬هايي‭ ‬كه‭ ‬تاكنون‭ ‬اقتصاد‭ ‬ايران‭ ‬را‭ ‬اداره‭ ‬كرده‌اند‭ ‬بالاخره‭ ‬اين‌روزها‭ ‬موجبات‭ ‬بحران‭ ‬را‭ ‬فراهم‭ ‬آورده‭ ‬و‭ ‬نتايج‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬تورم،‭ ‬افزايش‭ ‬نرخ‭ ‬ارز‭ ‬و‭ ‬كاهش‭ ‬ارزش‭ ‬پول‭ ‬ملي‭ ‬نمودي‭ ‬آشكار‭ ‬داشته‭ ‬است‭. ‬چه‌دلايلي‭ ‬وجود‭ ‬داشت‭ ‬تا‭ ‬اين‭ ‬آثار‭ ‬مخرب‭ ‬وضعيت‭ ‬كشور‭ ‬را‭ ‬دچار‭ ‬مشكل‭ ‬كند؟‭ ‬‬دكتر‭ ‬فريبررز‭ ‬رييس‌دانا‭ ‬اقتصاددان‭ ‬مستقل‭ ‬و پژوهش‌گر در گفت‌وگو با سردبیر ماهنامه سفر‭ ‬تاكيد‭ ‬دارد‭ ‬تا‭ ‬زماني‭ ‬كه‭ ‬سياست‭ ‬انتخاب‭ ‬مديريت‌ها‭ ‬بر‭ ‬مبناي‭ ‬حامي‌پروري‭ ‬و‭ ‬حمايت‭ ‬از‭ ‬منافع‭ ‬گروهي‭ ‬خاص‭ ‬تدوين‭ ‬شود،‭ ‬نمي‌توان‭ ‬به‭ ‬اصلاح‭ ‬ساختاري‭ ‬اقتصاد‭ ‬ايران‭ ‬اميدوار‭ ‬بود‭.  ‬

همان‭ ‬سیاست‭ ‬هایی‭ ‬که‭ ‬تاکنون‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬را‭ ‬اداره‭ ‬کرده‌اند‭ ‬بالاخره‭ ‬این‌روزها‭ ‬موجبات‭ ‬بحران‭ ‬را‭ ‬فراهم‭ ‬آورده‭ ‬و‭ ‬نتایج‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬تورم،‭ ‬افزایش‭ ‬نرخ‭ ‬ارز‭ ‬و‭ ‬کاهش‭ ‬ارزش‭ ‬پول‭ ‬ملی‭ ‬نمودی‭ ‬آشکار‭ ‬داشته‭ ‬است‭. ‬چه‌دلایلی‭ ‬وجود‭ ‬داشت‭ ‬تا‭ ‬این‭ ‬آثار‭ ‬مخرب‭ ‬وضعیت‭ ‬کشور‭ ‬را‭ ‬دچار‭ ‬مشکل‭ ‬کند؟‭ ‬‬دکتر‭ ‬فریبررز‭ ‬رییس‌دانا‭ ‬اقتصاددان‭ ‬مستقل‭ ‬و پژوهش‌گر در گفت‌وگو با سردبیر ماهنامه سفر‭ ‬تاکید‭ ‬دارد‭ ‬تا‭ ‬زمانی‭ ‬که‭ ‬سیاست‭ ‬انتخاب‭ ‬مدیریت‌ها‭ ‬بر‭ ‬مبنای‭ ‬حامی‌پروری‭ ‬و‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬منافع‭ ‬گروهی‭ ‬خاص‭ ‬تدوین‭ ‬شود،‭ ‬نمی‌توان‭ ‬به‭ ‬اصلاح‭ ‬ساختاری‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬امیدوار‭ ‬بود‭.  ‬

موضوعات‭ ‬نوسانات‭ ‬نامتعارف‭ ‬نرخ‭ ‬ارز،‭ ‬تورم‭ ‬و‭ ‬کاهش‭ ‬ارزش‭ ‬پول‭ ‬ملی،‭ ‬دغدغه‭ ‬امروز‭ ‬مردم‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬روابط‭ ‬بین‌الملل‭ ‬نیز‭ ‬تنش‌هایی‭ ‬بین‭ ‬آمریکا‭ ‬و‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬ابهام‭ ‬در‭ ‬تجارت‭ ‬با‭ ‬اروپا،‭ ‬به‭ ‬سبب‭ ‬خروج‭ ‬آمریکا‭ ‬از‭ ‬برجام،‭ ‬متغیرهایی‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬می‌توانند‭ ‬بر‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬تاثیر‭ ‬بگذارند‭. ‬چه‭ ‬تحلیلی‭ ‬از‭ ‬وضعیت‭ ‬کنونی‭ ‬ارایه‭ ‬می‌دهید؟‭   ‬

از‭ ‬زمان‭ ‬شروع‭ ‬تحریم‏ها‭ ‬و‭ ‬تهدید‭ ‬به‭ ‬محروم‭ ‬کردن‭ ‬ایران‭ ‬از‭ ‬درآمدهای‭ ‬نفتی،‭ ‬سرمایه‏گذاران‭  ‬و‭ ‬کارگزاران‭ ‬اصلی‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران،‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬انتظارات‭ ‬تورمی‭ ‬و‭ ‬هراس،‭ ‬خیلی‭ ‬زود‭ ‬به‭ ‬سراغ‭ ‬خرید‭ ‬ارز‭ ‬رفتند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬مشخص،‭ ‬همین‌ها‭ ‬بودند‭ ‬که‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬را‭ ‬ضعیف‭ ‬و‭ ‬دست‭ ‬آخر‭ ‬تخریب‭ ‬کردند‭. ‬دولت‭ ‬نیز‭ ‬کاری‭ ‬برای‭ ‬رفع‭ ‬این‭ ‬مشکل‭ ‬انجام‭ ‬نداد‭. ‬گران‭ ‬شدن‭ ‬ارز‭ ‬تا‭ ‬حدی‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬سود‭ ‬دولت‭ ‬است‭. ‬درست‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬گرانی،‏‭ ‬هزینه‏‌های‭ ‬دولت‭ ‬را‭ ‬بالا‭ ‬می‏برد‭ ‬ولی‭ ‬نه‭ ‬به‭ ‬اندازه‭ ‬درآمدهای‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬گران‌فروشی‭ ‬ارز‭. ‬دولت‭ ‬کنونی،‭ ‬دولتی‭ ‬است‭ ‬سودمحور‭ ‬و‭ ‬سودبر‭! ‬در‭ ‬اصل‭ ‬این‭ ‬دولت،‭ ‬همانند‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬کار‭ ‬می‏‌‌کند‭ ‬مهارگر‭ ‬و‭ ‬هدایت‌گر،‭ ‬رودرروی‭ ‬آن‭ ‬نیست‭ ‬بلکه‭ ‬در‭ ‬واقع‭ ‬رقیب‭ ‬آن‭ ‬است‭. ‬

مذاکراتی‭ ‬در‭ ‬جریان‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬ترامپ‭ ‬با‭ ‬درج‭ ‬برخی‭ ‬حرف‌ها‭ ‬در‭ ‬تویتر‭ ‬خود‭ ‬این‭ ‬پیام‭ ‬را‭ ‬می‌دهد‭ ‬که‭ ‬رفتار‭ ‬ایران‭ ‬تغییر‭ ‬کرده‭ ‬است‭. ‬بنابراین‭ ‬راه‭ ‬برای‭ ‬عادی‌سازی‭ ‬روابط‭ ‬تجاری‭ ‬باز‭ ‬شده‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬البته‭ ‬دولت‭ ‬با‭ ‬اروپا‭ ‬بیشتر‭ ‬در‭ ‬ارتباط‭ ‬خواهد‭ ‬بود‭ ‬هرچند‭ ‬فرانسوی‌ها‭ ‬بارها‭ ‬با‭ ‬ایران‭ ‬خلف‭ ‬وعده‭ ‬کرده‌اند‭ ‬و‭ ‬رفتارشان‭ ‬با‭ ‬ایران‭ ‬خفت‌بار‭ ‬بوده‭ ‬است‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬پارس‭ ‬جنوبی‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬خودروسازی‭ ‬و‭ ‬خرید‭ ‬هواپیما‭ ‬این‭ ‬کار‭ ‬را‭ ‬کرده‌اند‭ ‬و‭ ‬وزیر‭ ‬راه‌و‭ ‬شهرسازی‭ ‬هم‭ ‬با‭ ‬خضوع‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬فرانسوی‌ها‭ ‬کوتاه‭ ‬آمده‭ ‬است‭!‬

دولت‭ ‬به‌هرحال‭ ‬روش‌هایی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬کار‭ ‬می‌بندد‭ ‬تا‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬مقطعی‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬روزمره‭ ‬قادر‭ ‬به‭ ‬مدیریت‭ ‬اقتصاد‭ ‬باشد‭. ‬اما‭ ‬به‌طور‭ ‬کلی‭ ‬مشکل‭ ‬اصلی‭ ‬اقتصاد‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬روش‌ها‭ ‬نمی‌تواند‭ ‬حل‭ ‬کند‭. ‬مشکل‭ ‬اصلی‭ ‬اقتصادی‭ ‬ایران،‭ ‬بال‭ ‬گرفتن‭ ‬تضاد‭ ‬طبقاتی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬طی‭ ‬آن‭ ‬لایه‌های‭ ‬پایینی‭ ‬جامعه‭ ‬از‭ ‬رفاه‭ ‬و‭ ‬رشد‭ ‬محروم‭ ‬مانده‌اند،‭ ‬گرانی‌ها،‭ ‬فساد،‭ ‬سلطه‌گری‭ ‬طبقه‭ ‬کارگر‭ ‬و‭ ‬لایه‌های‭ ‬پایینی‭ ‬جامعه‭ ‬و‭ ‬بیکاری‭ ‬آزارشان‭ ‬می‌دهد‭. ‬به‭ ‬جای‭ ‬فعالیت‭ ‬تولیدی،‭ ‬فعالیت‭ ‬مالی‭ ‬و‭ ‬سوداگری‭ ‬و‭ ‬ارزی‭ ‬و‭ ‬تجارت‭ ‬مستغلات‭ ‬رشد‭ ‬می‌کند‭ ‬و‭ ‬تورم‌زا‭ ‬می‌شود‭. ‬این‭ ‬که‭ ‬تورم‭ ‬به‭ ‬جای‭ ‬خود‭ ‬برگردد‭ ‬ناممکن‭ ‬است‭.  ‬

اقتصاد‭ ‬یک‭ ‬علم‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬جایی‭ ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬گرایش‌هایی‭ ‬میان‭ ‬اقتصاددانان‭ ‬وجود‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭. ‬اما‭ ‬آن‭ ‬چه‭ ‬که‭ ‬استنباط‭ ‬می‌شود‭ ‬مبانی‭ ‬علمی‭ ‬اقتصاد‭ ‬در‭ ‬سیاست‌گذاری‌ها‭ ‬چندان‭ ‬مورد‭ ‬توجه‭ ‬قرار‭ ‬نگرفته‭ ‬که‭ ‬این‌چنین‭ ‬اقتصاد‭ ‬ما‭ ‬دچار‭ ‬تلاطم‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬به‭ ‬نظر‭ ‬شما‭ ‬چه‭ ‬دلایلی‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬اقتصاددانان‭ ‬ایران‭ ‬از‭ ‬چرخه‭ ‬تصمیم‏گیری‏های‭ ‬اقتصادی‭ ‬علمی‭ ‬و‭ ‬صحیح‭ ‬دور‭ ‬مانده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬تعبیری‭ ‬در‭ ‬بهبود‭ ‬شرایط‭ ‬مداخله‭ ‬ندارند؟

علم‭ ‬اقتصاد‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬معنا‭ ‬که‭ ‬لازم‭ ‬است‭ ‬نتایح‭ ‬قاطعی‭ ‬بدهد‭ ‬و‭ ‬مانند‭ ‬علوم‭ ‬طبیعی‭ ‬باشد،‭ ‬علم‭ ‬نیست‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬آن‭ ‬اقتصاددانانی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬محور‭ ‬کار‭ ‬می‌کنند‭ ‬عالم‭ ‬نیستند‭. ‬به‭ ‬گمان‭ ‬من‭ ‬هر‭ ‬دوی‭ ‬این‭ ‬عوامل‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭. ‬یعنی‭ ‬هم‭ ‬اقتصاد‭ ‬چونان‭ ‬شاخه‌ای‭ ‬از‭ ‬علم‭ ‬اجتماع،‭ ‬علم‭ ‬طبیعی‭ ‬نیست‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬اقتصاددانان‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬معنا‭ ‬«عالم»‭ ‬نیستند‭. ‬اقتصاد‭ ‬به‭ ‬مثابه‭ ‬علم‭ ‬فیزیک‭ ‬نیست‭. ‬علوم‭ ‬اجتماعی‭ ‬با‭ ‬تقریب‭ ‬همراه‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬شما‭ ‬داده‌ای‭ ‬را‭ ‬تعریف‭ ‬کنید‭ ‬و‭ ‬قاطعانه‭ ‬ستانده‌ای‭ ‬را‭ ‬انتظار‭ ‬داشته‭ ‬باشید‭ ‬اتفاق‭ ‬نمی‌افتد‭. ‬در‭ ‬اقتصاد‭ ‬و‭ ‬جامعه‭ ‬وقایع‭ ‬در‭ ‬کلیت‭ ‬آن‭ ‬مطرح‭ ‬می‌شود‭. ‬اگر‭ ‬من‭ ‬بخواهم‭ ‬قیمت‭ ‬میوه‭ ‬را‭ ‬کنترل‭ ‬کنم‭ ‬و‭ ‬فقط‭ ‬روی‭ ‬قیمت‭ ‬تعیین‭ ‬شده‭ ‬بایستم‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬تصور‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬همه‭ ‬قیمت‌ها‭ ‬فراگیر‭ ‬کنم،‭ ‬موفق‭ ‬نمی‌شوم‭ ‬زیرا‭ ‬متغیرهای‭ ‬دیگری‭ ‬چون‭ ‬حمل‌و‌نقل،‭ ‬انبارداری،‭ ‬صادرات،‭ ‬واردات،‭ ‬درآمد‭ ‬مردم،‭ ‬شرایط‭ ‬اجتماعی،‭ ‬شرایط‭ ‬اقلیمی‭ ‬و‭ ‬ده‌ها‭ ‬عامل‭ ‬دیگر‭ ‬در‭ ‬قیمت‌گذاری‭ ‬تاثیر‭ ‬دارند‭ ‬که‭ ‬قابل‭ ‬مهار‭ ‬نیستند‭ ‬اما‭ ‬به‭ ‬هر‭ ‬روی‭ ‬اقتصاد‭ ‬علم‭ ‬خودش‭ ‬را‭ ‬دارد‭.‬

اما‭ ‬می‌توان‭ ‬از‭ ‬وضعیت‭ ‬کنونی‭ ‬چنین‭ ‬استنباط‭ ‬کرد‭ ‬اقتصاددانانی‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬حاکمیت‭ ‬کار‭ ‬می‌کنند‭ ‬به‭ ‬قدر‭ ‬کافی‭ ‬عالم‭ ‬نیستند‭. ‬وقایع‭ ‬اقتصادی‭ ‬تحت‭ ‬تاثیر‭ ‬ستیزهای‭ ‬طبقاتی‭ ‬قرار‭ ‬می‌گیرد‭. ‬نیروهای‭ ‬اجتماعی‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬هم‭ ‬قرار‭ ‬می‌گیرند‭. ‬دولت‌ها‭ ‬از‭ ‬اقتصاددانانی‭ ‬استفاده‭ ‬می‌کنند‭ ‬تا‭ ‬هدف‌هایی‭ ‬را‭ ‬جلو‭ ‬ببرند‭ ‬که‭ ‬آن‭ ‬هدف‌ها‭ ‬در‭ ‬سود‭ ‬و‭ ‬منافع‭ ‬طبقاتی‭ ‬خلاصه‭ ‬می‌شوند‭ ‬و‭ ‬مایه‭ ‬اصلی‭ ‬به‭ ‬قدرت‭ ‬رسیدن‭ ‬آن‭ ‬دولت‌هاست‭. ‬دولت‌ها‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬کلی‭ ‬بر‭ ‬بنیاد‭ ‬منافع‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬اجتماعی‭ ‬خاصی‭ ‬به‭ ‬فعالیت‭ ‬می‌پردازند؛‭ ‬البته‭ ‬امکان‭ ‬بی‌طرف‭ ‬ماندن‭ ‬دولت‌ها‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬برای‭ ‬همیشه‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬در‭ ‬همه‭ ‬صحنه‌ها‭. ‬دولت‭ ‬حسن‭ ‬روحانی‭ ‬طرفدار‭ ‬سرمایه‌داری‭ ‬مالی‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬بارها‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬اثبات‭ ‬رسانده‭ ‬است‭. ‬جهانگیری‭ ‬با‭ ‬تمام‭ ‬وجود‭ ‬از‭ ‬نظام‭ ‬بانکی‭ ‬و‭ ‬سرمایه‌داری‭ ‬مالی‭ ‬حمایت‭ ‬می‌کند‭. ‬دولت‭ ‬احمدی‌نژاد‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬ماهیت‭ ‬خود‭ ‬چنین‭ ‬بود‭ ‬یعنی‭ ‬گرایشی‭ ‬به‭ ‬جناحی‭ ‬در‭ ‬سرمایه‭ ‬داشت‭. ‬دولت‭ ‬روحانی‭ ‬و‭ ‬دولت‭ ‬احمدی‌نژاد،‭ ‬هردو‭ ‬چندین‭ ‬بار‭ ‬بسته‭ ‬پیشنهادی‭ ‬دادند‭ ‬که‭ ‬حاصل‭ ‬آن‭ ‬نه‭ ‬رشد‭ ‬ماندگار‭ ‬بلکه‭ ‬این‭ ‬نظام‭ ‬بانکی‭ ‬«کاسپین»‭ ‬و‭ ‬«ثامن‌الحج»‭ ‬بودند‭. ‬

این‭ ‬نیروهای‭ ‬مردمی‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬دولت‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬بی‌طرفی‭ ‬می‌کشانند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬اروپای‭ ‬شمالی‭ ‬این‭ ‬چنین‭ ‬است‭. ‬نه‭ ‬در‭ ‬این‌جا‭ ‬که‭ ‬نه‭ ‬تشکل‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬قدرت‭ ‬دارند‭. ‬این‭ ‬دولت،‭ ‬دولت‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬سرمایه‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬همان‭ ‬طور‭ ‬که‭ ‬دولت‭ ‬احمدی‌نژاد‭ ‬دولت‭ ‬بخش‭ ‬دیگری‭ ‬از‭ ‬سرمایه‭ ‬بود‭. ‬برخلاف‭ ‬آن‌چه‭ ‬می‌گفتند،‭ ‬دولت‭ ‬احمدی‌نژاد‭ ‬راست‭ ‬افراطی‭ ‬بوده‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬صندوق‭ ‬بین‌المللی‭ ‬پول‭ ‬کارهای‭ ‬احمدی‌نژاد‭ ‬را‭ ‬تایید‭ ‬می‌کرد‭ ‬که‭ ‬همانا‭ ‬گرایش‭ ‬به‭ ‬راست‭ ‬بود‭. ‬آن‭ ‬دولت‭ ‬توانست‭ ‬اتحادیه‌ها‭ ‬را‭ ‬تعطیل‭ ‬کند،‭ ‬واردات‭ ‬باز‭ ‬و‭ ‬بی‌مهار‭ ‬انجام‭ ‬دهد‭ ‬و‭ ‬خصوصی‌ها‭ ‬و‭ ‬خصولتی‌ها‭ ‬رشد‭ ‬کنند‭. ‬بنابراین‭ ‬اقتصاد‭ ‬به‭ ‬مثابه‭ ‬علم‭ ‬با‭ ‬اقتصاد‭ ‬سیاسی‭ ‬تفاوت‭ ‬دارد‭. ‬اقتصاد‭ ‬سیاسی‭ ‬پرده‭ ‬از‭ ‬راز‭ ‬نیروها‭ ‬و‭ ‬کارکردهایی‭ ‬برمی‌دارد‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬درون‭ ‬جامعه‭ ‬شکل‭ ‬می‌گیرد‭. ‬بنا‭ ‬به‭ ‬اقتصاد‭ ‬سیاسی،‭ ‬علم‭ ‬سیاست‭ ‬جدا‭ ‬از‭ ‬علم‭ ‬اقتصاد‭ ‬نیست‭. ‬بلکه‭ ‬سیاست‭ ‬دنباله‭ ‬اقتصاد‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬آن‭ ‬دسته‭ ‬که‭ ‬اقتصاد‭ ‬را‭ ‬علم‭ ‬می‌دانند‭ ‬جدا‭ ‬از‭ ‬سیاست‭ ‬می‌پندارند‭ ‬و‭ ‬می‌گویند‭ ‬که‭ ‬سیاسی‌ها‭ ‬نباید‭ ‬در‭ ‬علم‭ ‬اقتصاد‭ ‬دخالت‭ ‬کنند‭. ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬هیچ‭ ‬سیاستی‭ ‬نداریم‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬انگیزه‌های‭ ‬اقتصادی‭ ‬دور‭ ‬باشد‭. ‬سیاست‌های‭ ‬حسن‭ ‬روحانی‭ ‬دقیقا‭ ‬در‭ ‬ارتباط‭ ‬یا‭ ‬خدمت‭ ‬با‭ ‬آن‭ ‬هدف‌هایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬آن‭ ‬جناح‭ ‬قدرت‭ ‬که‭ ‬مبتنی‭ ‬بر‭ ‬حاکمیت‭ ‬است‭ ‬دنبال‭ ‬می‌کند‭.‬

چرا‭ ‬از‭ ‬اقتصاددانان‭ ‬دیگری‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬جامعه‭ ‬استفاده‭ ‬نمی‌کند؟‭ ‬اقتصاد‭ ‬اگر‭ ‬نتواند‭ ‬منافع‭ ‬توده‌های‭ ‬مردم‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬مدت‭ ‬طولانی‭ ‬تامین‭ ‬کند،‭ ‬برای‭ ‬لای‭ ‬جرز‭ ‬خوب‭ ‬است‭! ‬چرا‭ ‬پیش‌فرض‭ ‬وزیر‭ ‬راه‭ ‬و‭ ‬شهرسازی‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تمام‭ ‬اقتصاد‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬حیطه‭ ‬کار‭ ‬خود‭ ‬دو‭ ‬دستی‭ ‬به‭ ‬سرمایه‌گذاری‌هایی‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬فرانسوی‌ها‭ ‬تقدیم‭ ‬کند؟‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬اقتصاد،‭ ‬بارها‭ ‬فرانسوی‏‌ها‭ ‬در‭ ‬رابطه‭ ‬با‭ ‬ایران‭ ‬خلف‭ ‬وعده‭ ‬کرده‏‏‌اند‭. ‬در‭ ‬پارس‭ ‬جنوبی،‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬خودروسازی،‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬خرید‭ ‬هواپیما‭ ‬به‭ ‬ما‭ ‬زیان‭ ‬رسانده‏‌اند،‭ ‬ولی‭ ‬متأسفانه‭ ‬وزیر‭ ‬راه‭ ‬و‭ ‬شهرسازی‭ ‬در‭ ‬مقابل‭ ‬آن‌ها‭ ‬کوتاه‭ ‬آمده‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬دوره‌های‭ ‬رونق،‭ ‬ثروتمندان‭ ‬و‭ ‬لایه‌های‭ ‬بالای‭ ‬جامعه‭ ‬ثروتمند‭ ‬شدند‭. ‬ما‭ ‬در‭ ‬اقتصاد‭ ‬الاکلنگی‭ ‬زندگی‭ ‬می‌کنیم‭. ‬دو‭ ‬سر‭ ‬الاکلنگ‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬یکی‭ ‬تورم‭ ‬و‭ ‬دیگری‭ ‬بیکاری‭ ‬است‭. ‬تا‭ ‬می‌خواهند‭ ‬بیکاری‭ ‬را‭ ‬کنترل‭ ‬کنند،‭ ‬نرخ‭ ‬تورم‭ ‬بالا‭ ‬می‌رود‭ ‬و‭ ‬برعکس‭. ‬منتهی‭ ‬الاکلنگ‭ ‬اقتصاد‭ ‬سرمایه‌داری‭ ‬اروپایی‭ ‬و‭ ‬صنعتی‭ ‬طوری‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬دو‭ ‬سر‭ ‬آن‌گاه‭ ‬به‭ ‬زمین‭  ‬و‭ ‬یا‭ ‬کاملا‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬نزدیک‭ ‬می‌شود،‭ ‬می‌رسد‭ ‬و‭ ‬مال‭ ‬ما‭ ‬هر‭ ‬دو‭ ‬سر‭ ‬آن‭ ‬بالا‭ ‬بوده‭ ‬است‌‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬نرخ‭ ‬بیکاری‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬تورم،‭ ‬کمتر‭ ‬از‭ ‬۱۰‭ ‬درصد‭ ‬نبوده‌اند‭.‬

زمانی‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬روش‭ ‬تجارت‭ ‬آزاد،‭ ‬در‭ ‬بازارگرایی،‭ ‬در‭ ‬خصوصی‌سازی‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬سیاست‭ ‬هر‭ ‬نظر‭ ‬دیگری‭ ‬مطرح‭ ‬می‏شد،‭ ‬عده‌ای‭ ‬که‭ ‬حاکم‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬تبلیغاتی‭ ‬و‭ ‬دانشگاهی‭ ‬بودند‭ ‬می‌گفتند‭ ‬علمی‭ ‬نیست‭ ‬و‭ ‬کنار‭ ‬گذاشته‭ ‬می‏‌شد‭ ‬که‭ ‬البته‭ ‬این‭ ‬دیدگاه‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬علم‭ ‬مطلق‭ ‬جا‭ ‬انداخته‭ ‬شده‭ ‬بود،‭ ‬با‭ ‬تصمیم‏‌های‭ ‬ترامپ‭ ‬در‭ ‬هم‭ ‬ریخت‭.  ‬این‭ ‬چه‌طور‭ ‬علمی‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬ترامپ‭ ‬هر‌طور‭ ‬خواست‭ ‬توانست‭ ‬در‭ ‬سطح‭ ‬جهانی‭ ‬وارد‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬علم‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬هم‭ ‬بریزد؟‭ ‬

‭ ‬اگر‭ ‬بخواهیم‭ ‬الگویی‭ ‬برای‭ ‬توسعه‭ ‬اقتصادی‭ ‬کشور‭ ‬در‭ ‬نظر‭ ‬بگیریم‭ ‬و‭ ‬روش‏‌هایی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬کار‭ ‬ببریم‭ ‬که‭ ‬شاخص‌های‭ ‬بومی‭ ‬ایران‭  ‬در‭ ‬آن‭ ‬مد‭ ‬نظر‭ ‬قرار‭ ‬گرفته‭ ‬باشد،‭ ‬این‭ ‬الگو‭ ‬چه‭ ‬خواهد‭ ‬بود؟‭ ‬

اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬بدون‭ ‬عدالت‭ ‬اجتماعی‭ ‬جلو‭ ‬نخواهد‭ ‬رفت‭. ‬تا‭ ‬زمانی‭ ‬که‭ ‬سرنوشت‭ ‬سرمایه‌ها‭ ‬در‭ ‬دست‭ ‬گروه‌های‭ ‬انحصارگر‭ ‬محدودی‭ ‬باشد‭ ‬که‭ ‬سلیقه‌های‭ ‬نهادینه‭ ‬شده‌ی‌‭ ‬ضدتولیدی‭ ‬و‭ ‬ضد‭ ‬توسعه‌ی‭ ‬پایدار‭ ‬و‭ ‬اطمینان‌بخش‭ ‬را‭ ‬دارند،‭ ‬اقتصاد‭ ‬التیام‭ ‬پیدا‭ ‬نخواهد‭ ‬کرد‭. ‬انحصار‭ ‬سرمایه‌ها‭ ‬در‭ ‬دست‭ ‬چه‭ ‬کسانی‭ ‬است؟‭ ‬چه‭ ‬گروه‌ها‭ ‬یا‭ ‬نهادهایی‭ ‬هدایت‌گر‭ ‬سرمایه‌ها‭ ‬هستند؟

معتقدم‭ ‬به‭ ‬همین‭ ‬شکل‭ ‬رها‭ ‬کردن‭ ‬اقتصاد،‭ ‬به‭ ‬نفع‭ ‬توسعه‭ ‬ماندگار‭ ‬و‭ ‬رشد‭ ‬بادوام‭ ‬نخواهد‭ ‬بود‭. ‬این‭ ‬اقتصاد‭ ‬باید‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬ساختاری‭ ‬دگرگون‭ ‬شود‭. ‬از‭ ‬چیزی‭ ‬صحبت‭ ‬می‌کنیم‭ ‬که‭ ‬الگویی‭ ‬با‭ ‬عنوان‭ ‬بازتوزیع‭ ‬ثروت‭ ‬همراه‭ ‬با‭ ‬رشد‭ ‬Redistribution with growth‭ ‬است،‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬معنا‭ ‬که‭ ‬ثروت‌های‭ ‬بسیار‭ ‬کلان‭ ‬و‭ ‬سرمایه‌های‭ ‬انباشت‭ ‬شده‭ ‬باید‭ ‬به‭ ‬شکل‌های‭ ‬مختلف‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬مالیات‌ها‭ ‬و‭ ‬مصادره‭ ‬دارایی‌های‭ ‬مفسدانه‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬فعالیت‌های‭  ‬تولیدی‭ ‬و‭  ‬فعالیت‌های‭ ‬اشتغال‌زا‭ ‬هدایت‭ ‬بشوند‭. ‬نمی‌گویم‭ ‬با‭ ‬رابین‌هود‭ ‬بازی‭ ‬این‭ ‬دارایی‌ها‭ ‬را‭ ‬سر‭ ‬سفره‭ ‬خرج‭ ‬کنیم‭. ‬این‭ ‬منابع‭ ‬باید‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬تولید‭ ‬به‌کار‭ ‬گرفته‭ ‬شوند‭. ‬نمی‌گویم‭ ‬می‌توانیم‭ ‬کاملا‭ ‬در‭ ‬کوتاه‌مدت‭ ‬از‭ ‬سلطه‭ ‬سرمایه‌ی‭ ‬جهانی‭ ‬جدا‭ ‬و‭ ‬گسسته‭ ‬شویم،‭ ‬اما‭ ‬می‌گویم‭ ‬می‌توانیم‭ ‬از‭ ‬اقتدار‭ ‬و‭ ‬استقلال‭ ‬با‭ ‬تکیه‭ ‬بر‭ ‬هم‌یاری‭ ‬ماندگار‭  ‬برخوردار‭ ‬باشیم‭ ‬و‭ ‬سایه‌‭ ‬شوم‭ ‬سلطه‌ی‭ ‬دلار‭ ‬را‭ ‬کم‭ ‬کنیم‭.‬

به‭ ‬یاد‭ ‬دارم‭ ‬که‭ ‬سال‭ ‬۸۲،‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬رهبر‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬ایران‭ ‬بیانیه‭ ‬هشت‭ ‬ماده‌ای‭ ‬درباره‭ ‬فساد‭ ‬صادر‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬دقیقا‭ ‬الان‭ ‬که‭ ‬پانزده‭ ‬سال‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬گذشته‭ ‬آن‭ ‬بیانیه‭ ‬را‭ ‬مرور‭ ‬کنیم‭ ‬انگار‭ ‬همین‭ ‬حالا‭ ‬صادر‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬پی‭ ‬آن‌هیچ‭ ‬چیز‭ ‬تغییر‭ ‬نکرد‭. ‬در‭ ‬ماده‭ ‬۴‭ ‬آن‭ ‬بیانیه‭ ‬آمده‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬نباید‭ ‬به‭ ‬بهانه‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬اقتصاد‭ ‬معطل‭ ‬می‌شود‭ ‬جلوی‭ ‬فساد‭ ‬را‭ ‬گرفت‭. ‬اما‭ ‬الان‭ ‬اقتصاد‭ ‬لنگ‭ ‬مانده‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬منافع‭ ‬مفسدین‭ ‬و‭ ‬توزیع‭ ‬بسیار‭ ‬ناعادلانه‭ ‬درآمد‭ ‬و‭ ‬ثروت‭.‬

‭ ‬

آیا‭ ‬دولتی‭ ‬که‭ ‬خود‭ ‬هدایت‌گر‭ ‬موضوعات‭ ‬اقتصادی‭ ‬است‭ ‬می‌تواند‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬اصلاح‭ ‬ساختاری‭ ‬تن‭ ‬در‭ ‬بدهد‭ ‬و‭ ‬نیروهای‭ ‬دیگری‭ ‬را‭ ‬جایگزین‭ ‬کند؟‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬شما‭ ‬آیا‭ ‬بحث‌هایی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬تغییر‭ ‬و‭ ‬تعویض‭ ‬کابینه‭ ‬و‭ ‬وزیران‭ ‬مطرح‭ ‬است،‭ ‬راه‭ ‬حل‭ ‬درستی‭ ‬در‭ ‬جهت‭ ‬ترمیم‭ ‬اقتصاد‭ ‬است؟‭     ‬

‭ ‬من‭ ‬در‭ ‬جایگاهی‭ ‬نیستم‭ ‬که‭ ‬توصیه‌ای‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬دولت‭ ‬داشته‭ ‬باشم‭. ‬زیرا‭ ‬این‭ ‬دولت‭ ‬محدودبین‭ ‬است‭. ‬مطلقا‭ ‬حرف‌های‭ ‬ما‭ ‬را‭ ‬نمی‌شنود‭. ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬باید‭ ‬بتواند‭ ‬مسیرش‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬جهت‭ ‬منافع‭ ‬مردم‭ ‬حرکت‭ ‬بدهد‭ ‬و‭ ‬دولت‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬مسیر‭ ‬نیست‭. ‬با‭ ‬عوض‭ ‬کردن‭ ‬چند‭ ‬وزیر،‭ ‬تغییری‭ ‬در‭ ‬وضعیت‭ ‬حاصل‭ ‬نخواهد‭ ‬شد‭. ‬کما‭ ‬این‌که‭ ‬تا‭ ‬به‭ ‬حال‭ ‬هم‭ ‬این‭ ‬کار‭ ‬انجام‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬تغییری‭ ‬ایجاد‭ ‬نشده‭ ‬است‭. ‬«بازتوزیع‭ ‬ثروت‭ ‬همراه‭ ‬با‭ ‬رشد»‭ ‬نظریه‌ای‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬دهه‭ ‬۷۰‭ ‬و‭ ‬۸۰‭ ‬هم‭ ‬وجود‭ ‬داشت‭ ‬و‭ ‬مطرح‭ ‬می‌شد‭ ‬حتی‭ ‬پیش‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬ا‌ز‭ ‬سوی‭ ‬اقتصاددانان‭ ‬رادیکال‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬جهانی‌سازی‭ ‬و‭ ‬تهاجم‭ ‬سرمایه‭ ‬که‭ ‬نتیجه‭ ‬آن‭ ‬بحران‌های‭ ‬پی‌در‭ ‬پی‭ ‬بود‭ ‬این‭ ‬سیاست‭ ‬نادیده‭ ‬گرفته‭ ‬شد‭. ‬تا‭ ‬زمانی‭ ‬که‭ ‬دولت‌مردان‭ ‬از‭ ‬میان‭ ‬حلقه‌های‭ ‬محدود‭ ‬خودی‭ ‬و‭ ‬محافظه‌کار‭ ‬انتخاب‭ ‬می‌شوند،‭ ‬هیچ‭ ‬تغییری‭ ‬ایجاد‭ ‬نخواهد‭ ‬شد‭.   ‬

تا‭ ‬همین‭ ‬چندی‭ ‬پیش،‭ ‬تا‭ ‬حرف‭ ‬از‭ ‬علم‭ ‬اقتصاد‭ ‬به‭ ‬میان‭ ‬می‌آمد،‭ ‬همه‭ ‬نگاه‌ها‭ ‬به‭ ‬جهانی‌سازی،‭ ‬آزادسازی‭ (‬به‭ ‬اصطلاح‭ ‬آزادسازی‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬واقع‭ ‬ولنگارسازی‭) ‬و‭ ‬خصوصی‌سازی‌ها،‭ ‬حذف‭ ‬تعرفه‌ها‭ ‬معطوف‭ ‬می‌شد‭! ‬علم‭ ‬را‭ ‬برحسب‭ ‬درآمد‭ ‬و‭ ‬سود‭ ‬سرمایه‌داری‭ ‬تعریف‭ ‬می‌کنند‭! ‬تا‭ ‬بخواهید‭ ‬مکرگویی‌های‭ ‬عرضه‭ ‬وتقاضایی‭ – ‬و‭ ‬اقتصاد‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬علوم‭ ‬طبیعی‭ ‬یکی‭ ‬دیدن‭- ‬از‭ ‬سوی‭ ‬میلتون‭ ‬فریدمن‭ ‬و‭ ‬پول‌گرایان‭- ‬و‭ ‬اکنون‭ ‬از‭ ‬نئولیبرال‌ها‭- ‬را‭ ‬تحویل‭ ‬مردم‭ ‬می‌دهند‭! ‬این‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬همین‭ ‬بحران‭ ‬مالی‭ ‬یقه‭ ‬آمریکا‭ ‬را‭ ‬گرفته‭ ‬بود‭. ‬چون‭ ‬سرمایه‌های‭ ‬انباشت‌شده‭ ‬نمی‌توانست‭ ‬در‭ ‬جریان‭ ‬تولید‭ ‬وارد‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬قوه‭ ‬خرید‭ ‬کافی‭ ‬نبود،‭ ‬سرمایه‌داران‭ ‬دخل‭ ‬طبقه‭ ‬کارگر‭ ‬و‭ ‬مردم‭ ‬عادی‭ ‬را‭ ‬آورده‭ ‬بودند‭! ‬بهره‌وری‭ ‬و‭ ‬کارایی‭ ‬اقتصاد‭ ‬بسیار‭ ‬سریع‌تر‭ ‬از‭ ‬دستمزدها‭ ‬رشد‭ ‬کرده‭ ‬بود‭. ‬این‭ ‬بهره‌وری،‭ ‬سود‭ ‬بود‭. ‬آن‭ ‬سود،‭ ‬دستمزدهای‭ ‬قوی‭ ‬را‭ ‬پشتوانه‭ ‬نداشت‭ ‬تا‭ ‬این‭ ‬کالاها‭ ‬خریداری‭ ‬شود‭. ‬بنابراین‭ ‬سرمایه‌های‭ ‬انباشت‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬سودها‭  ‬به‭ ‬بخش‭ ‬مالی‭ ‬گرایش‭ ‬پیدا‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬وارد‭ ‬بانک‌ها‭ ‬و‭ ‬موسسات‭ ‬مالی‭ ‬شد‭. ‬در‭ ‬بخش‭ ‬مالی،‭ ‬با‭ ‬وام‌دادن‭ ‬سود‭ ‬می‌برند‭ ‬و‭ ‬سپرده‭ ‬گرفتند‭. ‬برای‭ ‬وام‭ ‬دادن‭ ‬وثیقه‭ ‬می‌خواهند‭. ‬خانه‌های‭ ‬مسکونی‭ ‬بهترین‭ ‬وثیقه‌ها‭ ‬هستند‭. ‬بعد‭ ‬اختراعاتی‭ ‬کردند‭ ‬تا‭ ‬در‭ ‬سایه‌ی‭ ‬آن‭ ‬بتوانند‭ ‬وام‭ ‬بیشتری‭ ‬بدهند‭! ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬اختراعی‭ ‬در‭ ‬کار‭ ‬نبود‭ ‬و‭ ‬پشت‭ ‬همه‭ ‬این‌ها‭ ‬یک‭ ‬فساد‭ ‬بود‭. ‬

موسساتی‭ ‬در‭ ‬ایالت‭ ‬متحده‭ ‬وجود‭ ‬داشتند‭ ‬که‭ ‬واحدهای‭ ‬مسکونی‭ ‬را‭ ‬قیمت‌گذاری‭ ‬می‌کردند‭. ‬همان‭ ‬کاری‭ ‬که‭  ‬شماری‭ ‬از‭ ‬کارمندان‭ ‬بانک‌ها‭ ‬یا‭ ‬ادارات‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬انجام‭ ‬می‌دادند‭. ‬این‭ ‬موسسات‭ ‬قیمت‭ ‬خانه‌ها‭ ‬را‭ ‬چندبرابر‭ ‬تعیین‭ ‬می‌کردند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬متوسط‭ ‬۱۲۰‭ ‬درصد‭ ‬قیمت‭ ‬خانه‌ها‭ ‬وام‭ ‬داده‭ ‬شده‭ ‬بود‭! ‬وام‌ها‭ ‬هم‭ ‬بازپرداخت‭ ‬نمی‌شدند،‭ ‬تلنبار‭ ‬شدند‭ ‬و‭ ‬اگر‭ ‬بانک‌ها‭ ‬خانه‌ها‭ ‬را‭ ‬مصادره‭ ‬می‌کردند‭ ‬اصل‭ ‬پول‭ ‬سوخته‭ ‬بود‭. ‬این‭ ‬بحران‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬۲۰۱۰‭ ‬در‭ ‬جهان‭ ‬فروکش‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬۲۰۱۱‭ ‬دوباره‭ ‬سربرآورد‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬بیماری‭ ‬دست‭ ‬از‭ ‬سر‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایالات‭ ‬متحده‭ ‬برنمی‌دارد‭ ‬تا‭ ‬زمانی‭ ‬که‭ ‬اصلاحات‭ ‬ساختاری‭ ‬صورت‭ ‬نگرفته‭ ‬باشد‭.‬

در‭ ‬ایران‭ ‬اما‭ ‬همین‭ ‬مساله‭ ‬کاریکاتوروار‭ ‬تکرار‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬هم‭ ‬اقتصاددانش،‭ ‬هم‭ ‬دولتمردش،‭ ‬بازیگرانش‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬روش‌های‭ ‬کسب‌وکار‭ ‬و‭ ‬سودآوری‭ ‬که‭ ‬جریان‭ ‬دارد‭ ‬کاریکاتوری‭ ‬از‭ ‬وضعیت‭ ‬بحران‭ ‬نظام‭ ‬جهانی‭ ‬اقتصاد‭ ‬شده‌اند‭. ‬این‭ ‬فساد‭ ‬این‭ ‬جا‭ ‬هم‭ ‬صورت‭ ‬گرفت‭ ‬الان‭ ‬بانک‭ ‬مرکزی‭ ‬و‭ ‬قوه‭ ‬قضاییه‭ ‬به‭ ‬زبان‭ ‬می‌آورد‭ ‬که‭ ‬بانک‌ها‭ ‬گاهی‭ ‬تا‭ ‬۸۰‭ ‬درصد‭ ‬بهره‭ ‬می‌دادند‭ ‬تا‭ ‬پول‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬بانک‭ ‬بگذارند‭ ‬تا‭ ‬این‭ ‬پول‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬بانک‭ ‬بگذارند‭ ‬و‭ ‬حاجتشان‭ ‬را‭ ‬رفع‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬گردش‭ ‬تبهکارانه‭ ‬افتاده‭ ‬بودند‭. ‬هزینه‭ ‬پشت‭ ‬هزینه‭ ‬و‭ ‬وام‭ ‬پشت‭ ‬وام‭ ‬افتاده‭ ‬بود‭. ‬

در‭ ‬ایالت‭ ‬متحده‭ ‬اقتصاد‭ ‬از‭ ‬درون‭ ‬پنچر‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬با‭ ‬یک‭ ‬فریاد‭ ‬ترامپ‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬روزگار‭ ‬دچار‭ ‬شد‭! ‬آیا‭ ‬بانک‭ ‬مرکزی‭ ‬وقتی‭ ‬آتش‭ ‬به‭ ‬هرجا‭ ‬سرایت‭ ‬می‌کرد‭ ‬خواب‭ ‬بود؟‭ ‬به‭ ‬گمانم‭ ‬مدهوش‭ ‬بود‭.‬

حالا‭ ‬کدام‭ ‬شخصیتی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬بخواهد‭ ‬کار‭ ‬را‭ ‬عوض‭ ‬کند؟‭ ‬آقای‭ ‬همتی‭ ‬چه‭ ‬کار‭ ‬می‌تواند‭ ‬بکند‭ ‬که‭ ‬سیف‭ ‬نمی‌توانست‭ ‬انجام‭ ‬دهد‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬نکرده‭ ‬است‭. ‬این‌ها‭ ‬همه‭ ‬دوندگان‭ ‬یک‭ ‬دشت‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬همین‭ ‬نظام‭ ‬سود‭ ‬و‭ ‬قدرت‭ ‬بیرون‭ ‬می‌آیند‭ ‬و‭ ‬سرشت‭ ‬آن‌ها‭ ‬با‭ ‬ما‭ ‬فرق‭ ‬دارد‭. ‬آن‌ها‭ ‬اگر‭ ‬تا‭ ‬گردن‭ ‬هم‭ ‬زیر‭ ‬آب‭ ‬بروند‭ ‬حاضر‭ ‬نیستند‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬وضعیت‭ ‬دست‭ ‬بکشند‭. ‬اتفاقا‭ ‬ما‭ ‬راه‌حل‭ ‬داریم‭ ‬و‭ ‬راه‭ ‬حل‭ ‬ما‭ ‬پرهزینه‭ ‬نیست‭. ‬راه،‭ ‬راه‭ ‬عدالت‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬کارآمد‭ ‬کردن‭ ‬سرمایه‌گذاری‌ها‭ ‬و‭ ‬نظم‭ ‬برنامه‌ریزی‭ ‬است‭. ‬مبارزه‭ ‬جدی‭ ‬با‭ ‬فساد‭ ‬می‌تواند‭ ‬برای‭ ‬اقتصاد‭ ‬راه‌گشا‭ ‬باشد‭. ‬زمانی‭ ‬که‭ ‬راز‭ ‬این‭ ‬فساد‭ ‬در‭ ‬اقتصاد‭ ‬آمریکا‭ ‬باز‭ ‬شد،‭ ‬متوجه‭ ‬شدند‭ ‬مدیران‭ ‬رده‭ ‬بالا‭ ‬تا‭ ‬هزار‭ ‬برابر‭ ‬کارمند‭ ‬پایین‌ترین‭ ‬رده‭ ‬در‭ ‬همان‭ ‬موسسه‭ ‬خود،‭  ‬حقوق‭ ‬می‌گیرند‭. ‬

در‭ ‬این‌جا‭ ‬تا‭ ‬زمانی‭ ‬که‭ ‬مدیران‭ ‬را‭  ‬از‭ ‬میان‭ ‬حلقه‌های‭ ‬محافظه‌کاران‭ ‬انتخاب‭ ‬می‌کنند‭ ‬و‭ ‬حلقه‌هایی‭ ‬که‭ ‬فراتر‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬جناج‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬جناح‭ ‬فکر‭ ‬نمی‌کنند،‭ ‬فعالند‭ ‬کاری‭ ‬از‭ ‬پیش‭ ‬نمی‌رود‭. ‬باید‭ ‬با‭ ‬تغییری‭ ‬از‭ ‬شعر‭ ‬مولانا‭ ‬توصیف‭ ‬کنیم‭:‬

این‭ ‬جناح‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬جناح‭ ‬مرا‭ ‬مطلب‭ ‬

کاین‭ ‬دو‭ ‬گم‭ ‬شد‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬جناح‭ ‬که‭ ‬منم‭!‬

ضمن‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬آمریکا‭ ‬همیشه‭ ‬بحران‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬خارج‭ ‬منتقل‭ ‬می‌کند‭ ‬به‭ ‬جای‭ ‬دیگری‭ ‬تا‭ ‬پوششی‭ ‬برای‭ ‬ناکامی‌های‭ ‬خود‭ ‬داشته‭ ‬باشد

بله‭. ‬آمریکا‭ ‬این‭ ‬کار‭ ‬را‭ ‬می‌تواند‭ ‬انجام‭ ‬دهد‭. ‬از‭ ‬وجدان‭ ‬اقتصادی‭ ‬ابرقدرتی‭ ‬آمریکا‭ ‬قدرت‭ ‬دلار‭ ‬نباید‭ ‬هیچ‌گاه‭ ‬از‭ ‬بین‭ ‬برود‭. ‬در‭ ‬مقاله‭ ‬«دلار‭ ‬آتشین‭ ‬ایرانی»‭ ‬در‭ ‬ماهنامه‭ ‬صنعت‭ ‬حمل‭ ‬و‭ ‬نقل‭ ‬اشاره‭ ‬داشته‌ام‭ ‬که‭ ‬چه‌طور‭ ‬برای‭ ‬دفاع‭ ‬از‭ ‬حیثیت‭ ‬دلار‭ ‬دفاع‭ ‬می‌شود‭. ‬معمر‭ ‬قذافی‭ ‬همین‭ ‬که‭ ‬می‌خواست‭ ‬جانشینی‭ ‬برای‭ ‬دلار‭ ‬در‭ ‬آفریقا‭ ‬درست‭ ‬کند‭ ‬جانش‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬دست‭ ‬داد‭ ‬وگرنه‭ ‬دیکتاتوری‭ ‬چیزی‭ ‬نیست‭ ‬که‭ ‬آمریکا‭ ‬اگر‭ ‬منافعش‭ ‬حکم‭ ‬کند،‭ ‬تحملش‭ ‬نکند‭. ‬کشورهای‭ ‬بریکس‭ ‬در‭ ‬تدارک‭ ‬ایجاد‭ ‬بانکی‭ ‬موازی‭ ‬بانک‭ ‬جهانی‭ ‬هستند‭. ‬در‭ ‬مقابل‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬آمریکا،‭ ‬توطئه‌ای‭ ‬برای‭ ‬روسیه‭ ‬و‭ ‬چین،‭ ‬در‭ ‬جریان‭ ‬است‭ ‬اما‭ ‬به‭ ‬گمان‭ ‬من‭ ‬راهی‭ ‬که‭ ‬بریکس‭ ‬می‌ر‌ود‭ ‬فعالیت‭ ‬درستی‭ ‬است‭. ‬

در‭ ‬فضای‭ ‬بین‌الملل،‭ ‬شاهد‭ ‬تضاد‭ ‬منافع‭ ‬بین‭ ‬آمریکا،‭ ‬اتحادیه‭ ‬اروپا‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬چین‭ ‬و‭ ‬روسیه‭ ‬هستیم‭. ‬این‭ ‬جنگ‭ ‬تجاری‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬جریان‭ ‬افتاده‭ ‬تا‭ ‬چه‭ ‬اندازه‭ ‬جدی‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬منافع‭ ‬ملی‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬وضعیت‭ ‬چگونه‭ ‬تعریف‭ ‬می‌شود؟

‭ ‬همان‌طور‭ ‬که‭ ‬گفتم‭ ‬همواره‭ ‬تصور‭ ‬می‌شد‭ ‬که‭ ‬علم‭ ‬اقتصاد‭ ‬در‭ ‬منافع‭ ‬جهانی‌سازی،‭ ‬بازارگرایی‭ ‬و‭ ‬تعدیل‭ ‬ساختاری‭ ‬خلاصه‭ ‬می‌شود‭ ‬این‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬دیدگاه‌هاست‭ ‬که‭ ‬تشت‭ ‬آن‭ ‬از‭ ‬بام‭ ‬افتاده‭ ‬و‭ ‬ورشکست‭ ‬شد‭. ‬چه‌طور‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬ترامپ‭ ‬این‭ ‬وضعیت‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬هم‭ ‬زد؟‭ ‬پس‭ ‬آن‭ ‬چیزی‭ ‬که‭ ‬علم‭ ‬است‭ ‬بالاتر‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬بحث‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬باید‭ ‬با‭ ‬تحولات‭ ‬تاریخی‭ ‬و‭ ‬ساختاری‭ ‬جامعه‭ ‬آشنا‭ ‬بود‭. ‬من‭ ‬معتقدم‭ ‬تهاجم‭ ‬سرمایه‭ ‬به‭ ‬زندگی‭ ‬اقتصادی‭ ‬که‭ ‬نتیجه‌اش‭ ‬هم‭ ‬بحران‌های‭ ‬پی‭ ‬در‭ ‬پی‭ ‬بود،‭ ‬ریشه‭ ‬اصلی‭ ‬مشکلات‭ ‬اقتصادی‭ ‬است‭. ‬راه‌حل‭ ‬و‭ ‬راه‭ ‬نجات‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬میان،‭ ‬انجام‭ ‬ندادن‭ ‬همین‭ ‬روش‏هایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تا‭ ‬الان‭ ‬انجام‭ ‬داده‏ایم‭.  ‬

در‭ ‬ایران،‭ ‬اقتصاد‭ ‬ِسلطه‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬پول‭ ‬مردم‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬بین‭ ‬می‏برد‭.  ‬این‭ ‬سیاست‭ ‬خرید‭ ‬هواپیما‭  ‬از‭ ‬فرانسه،‭ ‬اشتباه‭ ‬بوده‭ ‬است‭ ‬،‭ ‬اشتباه‭ ‬بزرگ‭ ‬ملی‭ ‬که‭ ‬لطمه‭ ‬به‭ ‬دارایی‌های‭ ‬ملت‭ ‬زد‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬میان،‭ ‬رفاه‭ ‬فرانسوی‭ ‬تأمین‭ ‬می‏شود‭  ‬و‭ ‬نه‭ ‬رفاه‭ ‬مردم‌‭. ‬چون‭ ‬هواپیمایی‭ ‬که‭ ‬خریدید‭ ‬با‭ ‬آن‭ ‬گرانی‭ ‬پول‭ ‬بلیت‭ ‬چند‭ ‬برابر‭ ‬می‏شود‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬گرانی‭ ‬به‭ ‬هزینه‭ ‬بلیت‭ ‬راه‌آهن‭ ‬و‭ ‬اتوبوس‭ ‬و‭ … ‬سرایت‭ ‬می‏کند‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬مردم‭ ‬که‭ ‬می‌روند‭ ‬از‭ ‬امام‭ ‬رضا‭ ‬مدد‭ ‬بطلبند‭ ‬آن‌ها‭ ‬ضرر‭ ‬می‌کنند‭. ‬آن‭ ‬چه‭ ‬که‭ ‬تامین‭ ‬می‌شود‭ ‬رفاه‭ ‬فرانسوی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تامین‭ ‬می‌شود‭. ‬

‭ ‬بنابراین‭ ‬تکرار‭ ‬می‌کنم‭ ‬راه‌حل‭ ‬اساسی،‭ ‬همانا‭ ‬انجام‭ ‬ندادن‭ ‬کارهایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تا‭ ‬حالا‭ ‬انجام‭ ‬می‌دادید‭ ‬و‭ ‬اگر‭ ‬نمی‌توانید،‭ ‬قدرت‭ ‬را‭ ‬منتقل‭ ‬کنید‭. ‬با‭ ‬یک‭ ‬اقتصاددان‭ ‬و‭ ‬دو‭ ‬اقتصاددان‭ ‬نمی‏شود‭ ‬کاری‭  ‬انجام‭ ‬داد‭. ‬تیم‭ ‬به‌طور‭ ‬کلی‭ ‬باید‭ ‬عوض‭ ‬بشود‭. ‬

نظام‭ ‬نظارتی‭ ‬دموکراتیک‭ ‬باید‭ ‬بر‭ ‬سر‭ ‬قدرت‭ ‬بیاید،‭ ‬مردم‭ ‬باید‭ ‬در‭ ‬تصمیم‏های‭ ‬اقتصادی‭ ‬خود‭ ‬دخالت‭ ‬داشته‭ ‬باشند‭ ‬و‭ ‬صلاح‭ ‬خودشان‭ ‬را‭ ‬خودشان‭ ‬تعیین‭ ‬کنند‭. ‬سیاست‌های‭ ‬پولی‭ ‬ساده‭ ‬انگارانه‭ ‬باید‭ ‬جای‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬سیاست‌های‭ ‬مالی‭ (‬مالیاتی‭) ‬توانمند‭ ‬و‭ ‬چابک‭ ‬بدهد‭.‬

لازم‭ ‬است‭ ‬جلوی‭ ‬جریان‏های‭ ‬دگراندیش‭ ‬گرفته‭ ‬نشود‭. ‬نخبگان‭ ‬در‭ ‬مجلس‭ ‬وارد‭ ‬شوند‭ ‬و‭ ‬نظراتشون‭ ‬را‭ ‬بدهند‭. ‬لازم‭ ‬است‭ ‬طبقه‭ ‬کارگر‭ ‬خواسته‏هایشان‭ ‬را‭ ‬بگویند‭ ‬و‭ ‬اتحادیه‌ها،‭ ‬اصناف،‭ ‬تشکل‌ها،‭ ‬احزاب‭ ‬در‭ ‬مجلس‭ ‬نماینده‭ ‬داشته‭ ‬باشند‭. ‬راه‭ ‬حل‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬مجلس‭ ‬انتخابات‭ ‬آزاد‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬نخبگان‭ ‬در‭ ‬نظام‭ ‬دولتی‭ ‬و‭ ‬مجلسی‭ ‬چرخش‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭. ‬

این‭ ‬همه‭ ‬هایپرمارکت،‭ ‬سوپرمال‭ ‬و‭ ‬پاساژها‭ ‬که‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬منابع‭ ‬بانکی‭ ‬ساخته‭ ‬می‌شوند‭ ‬برای‭ ‬چه‭ ‬اشخاصی‭ ‬است؟‭ ‬این‭ ‬پول‌ها‭ ‬چیست‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬فضاها‭ ‬تلنبار‭ ‬می‭ ‬شوند‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬سیستم‭ ‬بانکی‭ ‬به‭ ‬تصاحب‭  ‬درمی‌آید‭. ‬دو‭ ‬میلیون‭ ‬و‭ ‬۶۰۰‭ ‬هزار‭ ‬واحد‭ ‬مسکونی‭ ‬خالی‭ ‬مانده‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬دو‭ ‬سوم‭ ‬درصد‭ ‬آن‭ ‬خانه‌های‭ ‬گران‌قیمت‌اند‭…   ‬

 

برچسب ها : ،

سفر آنلاین

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.