سایه‌ها

همایون ذرقانی – 

سایه‌ها‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬ناخودآگاه‭ ‬ذهن‭ ‬انسان‌هاست‭ ‬که‭ ‬عمدتا‭ ‬برای‭ ‬نفی‭ ‬آن‭ ‬می‌کوشیم‭. ‬کارل‭ ‬گوستاو‭ ‬یونگ‭ ‬روان‌شناس‭ ‬سوییسی‭ ‬جنبه‌هایی‭ ‬از‭ ‬رفتار‭ ‬و‭ ‬افکار‭ ‬انسان‌ها‭ ‬را‭ ‬کاویده‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬داشتن‭ ‬آن‭ ‬عموما‭ ‬شرمگین‭ ‬هستیم‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬علاقه‌های‭ ‬سرکوب‌شده‌ای‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬نمی‌خواهیم‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬بپذیریم‭. ‬زباله‌های‭ ‬وجودی‭ ‬چون‭ ‬ضعف‌ها،‭ ‬ناکامی‌ها‭ ‬و‭ ‬ناملایمتی‭ ‬که‭ ‬ترجیح‭ ‬می‌دهیم‭ ‬هم‌چون‭ ‬خاکستری‭ ‬زیر‭ ‬فرش‭ ‬زیبا‭ ‬پنهان‭ ‬کنیم‭ ‬و‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬زندگی‭ ‬نکنیم‭. ‬همیشه‭ ‬وانمود‭ ‬می‌کنیم‭ ‬جنبه‭ ‬روشن‭ ‬زندگی‭ ‬انتخاب‭ ‬ماست‭.  ‬یونگ‭ ‬با‭ ‬مثال‭ ‬جالبی‭ ‬این‭ ‬سایه‌های‭ ‬شخصیتی‭ ‬را‭ ‬تشریح‭ ‬کرده‭ ‬است‭ ‬نفس‭ ‬یا‭ ‬ایگو‭ ‬هم‌چون‭ ‬شمع‭ ‬فروزانی‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬وجود‭ ‬ما‭ ‬را‭ ‬روشن‭ ‬می‌کند،‭ ‬طبیعتا‭ ‬این‭ ‬شمع‭ ‬بر‭ ‬بخش‭ ‬دیگری‭ ‬از‭ ‬وجود‭ ‬ما‭ ‬سایه‭ ‬می‌افکند‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬در‭ ‬روانشناسی‭ ‬همان‭ ‬سایه‭ ‬“یونگ”‭ ‬نام‭ ‬دارد‭.‬

اما‭ ‬این‭ ‬بخش‭ ‬دور‭ ‬از‭ ‬دسترس‭ ‬گاهی‭ ‬کلید‭ ‬حل‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬معماهاست‭. ‬گاهی‭ ‬نیازهای‭ ‬سرکوب‌شده‌ای‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬گاهی‭ ‬علاقه‌هایی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬هزار‭ ‬توی‭ ‬ذهنمان‭ ‬پنهان‌اش‭ ‬کرده‌ایم‭. ‬هر‭ ‬شخصیتی‭ ‬سایه‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬واقعیتی‭ ‬انکارناشدنی‭ ‬است‭.‬

حالا‭ ‬در‭ ‬مقیاسی‭ ‬بزرگ‌تر‭ ‬به‭ ‬سایه‌ها‭ ‬نگاه‭ ‬می‌کنیم‭ ‬در‭ ‬ناخودآگاه‭ ‬جمعی‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬جا‭ ‬که‭ ‬سیاستمداران‭ ‬می‌کوشند‭ ‬در‭ ‬وقت‭ ‬انتخابات،‭ ‬هیجان‭ ‬عمومی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬غلیان‭ ‬وا‭ ‬دارند‭. ‬در‭ ‬هر‭ ‬کوی‭ ‬و‭ ‬برزن،‭ ‬نورافکن‌ها‭ ‬روشن‭ ‬می‌شود‭ ‬تا‭ ‬به‭ ‬پستوها‭ ‬سرک‭ ‬‌بکشند‭ ‬و‭ ‬سایه‌ها‭ ‬را‭ ‬کنار‭ ‬بزنند‭ ‬و‭ ‬ببیند‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬زیردست‌ها‭ ‬چه‭ ‬خبر‭ ‬است‭. ‬

ناخودآگاه‭ ‬جمعی‭ ‬ما‭ ‬سرشار‭ ‬از‭ ‬موفقیت‌ها،‭ ‬کامیابی‌ها‭ ‬و‭ ‬ناکامی‌هاست‭. ‬تاریخ،‭ ‬تمدن،‭ ‬ناروایی‭ ‬و‭ ‬رواداری‭ ‬و‭ ‬ده‌ها‭ ‬عامل‭ ‬همسو‭ ‬و‭ ‬متضاد‭ ‬به‭ ‬یک‌باره‭ ‬در‭ ‬موسمی‭ ‬مانند‭ ‬انتخابات‭ ‬از‭ ‬بطن‭ ‬جامعه‭ ‬می‌جوشد‭ ‬و‭ ‬سوار‭ ‬بر‭ ‬اسب‭ ‬چموش‭ ‬فناوری‌های‭ ‬ارتباطاتی‭ ‬ابزارهایی‭ ‬برای‭ ‬سیاست‌مداران‭ ‬می‌شود‭ ‬تا‭ ‬هیجان‭ ‬انتخاب‭ ‬را‭ ‬دوچندان‭ ‬کنند‭. ‬

سایه‌ها‭ ‬در‭ ‬دوازدهمین‭ ‬دوره‭ ‬انتخابات‭ ‬ریاست‌جمهوری‭ ‬تا‭ ‬حدودی‭ ‬کنار‭ ‬رفت‭ ‬اما‭ ‬این‭ ‬بدان‭ ‬معنا‭ ‬نیست‭ ‬آن‭ ‬که‭ ‬نورافکن‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬داشت،‭ ‬فاقد‭ ‬سایه‭ ‬بود‭! ‬

پیروزی‭ ‬اقای‭ ‬روحانی‭ ‬سایه‌های‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬نیز‭ ‬کنار‭ ‬زد‭. ‬حالا‭ ‬وظیفه‭ ‬او‭ ‬و‭ ‬یارانش‭ ‬به‭ ‬مراتب‭ ‬سنگین‌تر‭ ‬از‭ ‬گذشته‭ ‬است‭. ‬شکست‭ ‬خوردگان‭ ‬این‭ ‬انتخابات‭ ‬اقلیتی‭ ‬پرشمار‭ ‬هستند،‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬موضوعاتی‭ ‬که‭ ‬مطرح‭ ‬می‌کنند‭ ‬واقعی‭ ‬است،‭ ‬برای‭ ‬ریشه‌کنی‭ ‬فساد،‭ ‬ایجاد‭ ‬حق‭ ‬برابر‭ ‬رشد‭ ‬و‭ ‬توسعه‭ ‬و‭ ‬بهبود‭ ‬اوضاع‭ ‬اقتصادی‭ ‬برنامه‌ای‭ ‬دقیق‭ ‬و‭ ‬متکی‭ ‬بر‭ ‬نظم‭ ‬کارشناسی‭ ‬نیاز‭ ‬است‭. ‬هیجانات‭ ‬دوران‭ ‬انتخابات‭ ‬روی‭ ‬دیگر‭ ‬سکه‭  ‬مطالباتی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تاکنون‭ ‬از‭ ‬توجه‭ ‬لازم‭ ‬بازمانده‭ ‬است‭  ‬و‭ ‬البته‭ ‬این‭ ‬انتظار‭ ‬که‭ ‬آقای‭ ‬روحانی‭ ‬با‭ ‬همین‭ ‬فرمان‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬گرفته‭ ‬و‭ ‬چه‭ ‬بسا‭ ‬با‭ ‬شتابی‭ ‬بیشتر‭ ‬به‭ ‬پیش‭ ‬براند‭. ‬

‭ ‬با‭ ‬پیروزی‭ ‬آقای‭ ‬روحانی‭ ‬در‭ ‬دوازدهمین‌‭ ‬دوره‭ ‬رقابت‌های‭ ‬انتخابات‭ ‬ریاست‭ ‬جمهوری‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬هر‭ ‬زمانی‭ ‬صنعت‭ ‬گردشگری‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬ابزاری‭ ‬برای‭ ‬ایجاد‭ ‬اشتغال‭ ‬پایدار‭ ‬در‭ ‬کانون‭ ‬توجه‭ ‬قرار‭ ‬گرفته‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬بخش‭ ‬به‭ ‬تدریج‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬یک‭ ‬مطالبه‭ ‬بنیادین‭ ‬در‭ ‬جامعه‭ ‬ریشه‭ ‬می‌دواند‭. ‬

یکی‭ ‬از‭ ‬کاندیداها‭ ‬در‭ ‬جریان‭ ‬مناظره‭ ‬تلویزیونی‭ ‬به‌درستی‭ ‬گفت‭ ‬که‭ ‬صنعت‭ ‬نفت،‭ ‬خودروسازی‭ ‬و‭ ‬معادن‭ ‬به‭ ‬دلایلی‭ ‬چون‭ ‬فناوری،‭ ‬اتوماسیون‭ ‬و‭ ‬فضای‭ ‬رقابت‌های‭ ‬بین‌المللی‭ ‬ظرفیت‌های‭ ‬زیادی‭ ‬برای‭ ‬اشتغال‌زایی‭ ‬نداشته‭ ‬و‭ ‬اهرم‭ ‬سستی‭ ‬برای‭ ‬اتکا‭ ‬به‭ ‬برنامه‭ ‬ایجاد‭ ‬شغل‌های‭ ‬چند‭ ‬میلیونی‭ ‬هستند‭. ‬اگر‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬تحقق‭ ‬شعار‭ ‬اشتغال‭ ‬پنج‭ ‬میلیون‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬بیشتر‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬هستیم‭ ‬هیچ‭ ‬بخشی‭ ‬به‭ ‬اندازه‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬در‭ ‬صنعت‭ ‬گردشگری‭ ‬سودآور‭ ‬نیست‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬نکته‌ای‭ ‬بودکه‭ ‬آقای‭ ‬روحانی‭ ‬نیز‭ ‬پیش‌تر‭ ‬بر‭ ‬آن‭ ‬تاکید‭ ‬داشته‭ ‬است‭. ‬

این‭ ‬سخنی‭ ‬بیراهه‭ ‬نیست‭. ‬به‌دلیل‭ ‬آن‭ ‬که‭ ‬سرمایه‭ ‬بدون‭ ‬هیچ‭ ‬واسطه‌ای‭ ‬توسط‭ ‬گردشگران‭ ‬داخلی‭ ‬و‭ ‬خارجی‭ ‬به‭ ‬دوردست‌ترین‭ ‬نقاط‭ ‬کشور‭ ‬می‌رود‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬می‌تواند‭ ‬راه‌کاری‭ ‬کارآمد‭ ‬برای‭ ‬مدیریت‭ ‬ناهنجاری‌های‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬اجتماعی‭ ‬باشد‭. ‬بنابراین‭ ‬برنامه‌های‭ ‬زیربنایی‭ ‬و‭ ‬اصلاح‭ ‬ساختارهای‭ ‬اداری‭ ‬و‭ ‬مدیریتی‭ ‬لازم‭ ‬است‭ ‬شتاب‭ ‬بگیرد‭ ‬تا‭ ‬سرمایه‌ها‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬سو‭ ‬جذب‭ ‬شود‭.‬

روزهای‭ ‬جشن‭ ‬پیروزی‭ ‬هواداران‭ ‬که‭ ‬تمام‭ ‬شود،‭ ‬مطالبات‭ ‬فزاینده‭ ‬و‭ ‬نیازهای‭ ‬فروخفته‭ ‬مردمان‭ ‬این‭ ‬سرزمین‭ ‬یکی‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬دیگری‭ ‬بیدار‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭. ‬

حالا‭ ‬که‭ ‬سایه‌ها‭ ‬را‭ ‬کنار‭ ‬زده‌ایم‭ ‬این‭ ‬پرسش‭ ‬مطرح‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬آیا‭ ‬برای‭ ‬زندگی‭ ‬در‭ ‬خانه‭ ‬شیشه‌ای‭ ‬و‭ ‬شفاف‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬آماده‭ ‬کرده‌ایم؟‭ ‬

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.