کندوکاو در صفر مرزی

ماکو

‭ ‬ماکو در‭ ‬نقطه‭ ‬مرزی‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬گوش‭ ‬گربه‭ ‬نقشه‭ ‬ایران‭ ‬جاذبه‌های‭ ‬نهفته‌ای‭ ‬دارد‭.‌‬

برای‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬ماکو‭ ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬مسیر‭ ‬زمینی‭ ‬که‭ ‬حدود‭ ‬۸۷۵‭ ‬کیلومتر‭ ‬از‭ ‬تهران‭ ‬مسافت‭ ‬دارد‭ ‬

می‌توان‭ ‬با‭ ‬قطار‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬هواپیما‭ ‬نیز‭ ‬برنامه‌ریزی‭ ‬داشت‭. ‬

منتهی‭ ‬با‭ ‬گرانی‌های‭ ‬پیش‌رو،‭ ‬هم‌چنان‭ ‬پیمایش‭ ‬مسیر‭ ‬زمینی‭ ‬با‭ ‬خودرو‭ ‬گزینه‭ ‬اول‭ ‬است‭. ‬

سفر‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬یک‭ ‬هفته‭ ‬برنامه‌ریزی‭ ‬کردیم‭ ‬تا‭ ‬بتوانیم ماکو را حرفه‌ای بگردیم. ‬

برای‭ ‬اسکان،‭ ‬تنها‭ ‬هتل‭ ‬شهر‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬هتل‌های‭ ‬جهانگردی‭ ‬می‌شد‭ ‬انتخاب‭ ‬کردیم‭. ‬

هتل‭ ‬جهانگردی‭ ‬ماکو‭ ‬در‭ ‬سه‭ ‬طبقه‭ ‬و‭ ‬حدود‭ ‬۳۰‭ ‬اتاق در‭ ‬وسط‭ ‬این‭ ‬شهر‭ ‬قرار‭ ‬گرفته‭ ‬است‭. ‬

گروه‭ ‬با‭ ‬سه‭ ‬خودروی‭ ‬شاسی‌‭ ‬بلند‭ ‬طبق‭ ‬برنامه‌ریزی‭ ‬ساعت‭ ‬۴‭ ‬صبح‭ ‬از‭ ‬تهران‭ ‬راه‭ ‬افتادند‭. ‬

مسیر‭ ‬تهران‭ ‬به‭ ‬قزوین‭ ‬و‭ ‬تبریز‭ ‬که‭ ‬اتوبان‭ ‬است.

‬از‭ ‬تبریز‭ ‬به‭ ‬ماکو‭ ‬نیز‭ ‬راه‭ ‬تقریبا‭ ‬در‭ ‬همه‭ ‬مسیر‭ ‬دوبانده‭ ‬است.‭ ‬

با‭ ‬وجود‭ ‬تریلر‌های‭ ‬حمل‭ ‬بار‭ ‬ترانزیت‭ ‬ترکیه‭ ‬و‭ ‬ایران‭ ‬گاهی‭ ‬ترافیک‭ ‬سنگین‭ ‬دارد‭. ‬

به‭ ‬دلیل‭ ‬عدم‭ ‬آشنایی‭ ‬قبلی،‭ ‬این‭ ‬قسمت‭ ‬از‭ ‬مسیر‭ ‬را‭ ‬گروه‭ ‬با‭ ‬احتیاط‭ ‬بیشتری‭ ‬به‭ ‬پیش‭ ‬می‌برد‭ ‬تا‭ ‬به‭ ‬شهر‭ ‬رسیدیم‭. ‬

اطلاعاتی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬استان‭ ‬و‭ ‬شهرستان‭ ‬به‌دست‭ ‬آوردیم‭:‬

ماکو تلاقی مذاهب

‬روایت‌هایی،‭ ‬ساکنان‭ ‬قدیمی‭ ‬ماکو‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬سده‭ ‬اول‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬میلاد‭ ‬مسیح‭ ‬مرتبط‭ ‬می‌داند‭ ‬که‭ ‬مردم‭ ‬این‭ ‬شهر‭ ‬مذهب‭ ‬زرتشتی‭ ‬داشتند‭.

‬این‭ ‬شهر‭ ‬را‭ ‬ماغ‌کوی‭ ‬یعنی‭ ‬شهر‭ ‬روحانیان‭ ‬زرتشتی‭ ‬می‌گفتند.

‬بعضی‭ ‬نیز‭ ‬از‭ ‬ماکو‭ ‬به‭ ‬معنی‭ ‬چراگاه‭ ‬در‭ ‬زبان‭ ‬ارمنی‭ ‬یاد‭ ‬می‌کنند‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬چراگاه‌های‭ ‬بزرگ‭ ‬در‭ ‬اطراف‭ ‬این‭ ‬شهر‭ ‬این‭ ‬نام‭ ‬را‭ ‬روی‭ ‬آن‭ ‬گذاشته‌‭ ‬اند‭.‬

این‭ ‬شهر،‭ ‬در‭ ‬صفر‭ ‬مرزی‭ ‬و‭ ‬همسایگی‭ ‬کشورهای‭ ‬ترکیه،‭ ‬آذربایجان،‭ ‬ارمنستان‭ ‬حال‭ ‬و‭ ‬هوای‭ ‬مخصوص‭ ‬به‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬دارد‭. ‬

به‭ ‬همین‭ ‬خاطر‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬هفت‭ ‬منطقه‭ ‬آزاد‭ ‬تجاری‭ ‬ایران‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬موقعیت‭ ‬طبیعی‭ ‬خاص‭ ‬خود‭ ‬از‭ ‬دیگر‭ ‬شهرهای‭ ‬ایران‭ ‬متمایز‭ ‬است‭. ‬

در‭ ‬نگاه‭ ‬اول‭  ‬سنگ‭ ‬و‭ ‬کوه‌های‭ ‬مرتفع‭ ‬دو‭ ‬طرف‭ ‬شهر،‭ ‬این‭ ‬احساس‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬گروه‭ ‬القا‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬گویی‭ ‬به‭ ‬شهر‭ ‬سنگی‭ ‬ایران‭ ‬آمده‌ایم‭. ‬

چشم‌انداز طبیعی

در‭ ‬داخل‭ ‬شهر‭ ‬رودخانه‭ ‬زنگمار‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬کوه‌های‭ ‬مرزی‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬ترکیه‭ ‬سرچشمه می‌گیرد‭.

‬در‭ ‬شهرستان‭ ‬پلدشت‭ ‬به‭ ‬رودخانه‭ ‬ارس‭ ‬می‌ریزد‭ ‬پیچ‭ ‬و‭ ‬تاب‭ ‬دارد‭. ‬

رودخانه‌ای‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬مهم‌ترین‭ ‬عوامل‭ ‬موثر‭ ‬بر‭ ‬اقلیم‭ ‬منطقه‭ ‬ماکو‭ ‬به‭ ‬شمار‭ ‬می‌رود‭. ‬

وجه‭ ‬تسمیه‭ ‬نام‭ ‬آن‭ ‬از‭ ‬ترکیب‭ ‬واژه‭ ‬زنگ‭ ‬به‭ ‬معنای‭ ‬سیاه‭ ‬و‭ ‬مار‭ ‬است ‬که‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬بستر‭ ‬سیاه‭ ‬سنگ‌های‭ ‬بازالتی‭ ‬آن،‭ ‬این‭ ‬رود‭ ‬را‭ ‬شبیه‭ ‬به‭ ‬ماری‭ ‬سیاه‭ ‬رنگ‭ ‬کرده‭ ‬است.

 ‬پس‭ ‬از‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬ماکو ‬آن‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دو‭ ‬قسمت‭ ‬شمالی‭ ‬و‭ ‬جنوبی‭ ‬بخش‌بندی‭ ‬کرده‭ ‬است‭.

‬قسمت‭ ‬جنوبی‭ ‬در‭ ‬دامنه‭ ‬کوه‭ ‬سبد‭ ‬و‭ ‬بخش‭ ‬شمالی‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬دامنه‭ ‬کوه‭ ‬قیه. ‬

ماکو در‭ ‬دره‌ای‭ ‬بین‭ ‬این‭ ‬دو‭ ‬کوه‭ ‬به‭ ‬طول‭ ‬۱۲‭ ‬کیلومتر‭ ‬و‭ ‬عرضی‭ ‬بین‭ ‬۲۰۰‭ ‬متر‭ ‬تا‭ ‬۲‭ ‬کیلومتر‭ ‬آرام‭ ‬گرفته‭ ‬است‭.

‬دیواره‌های‭ ‬بلند‭ ‬عمودی‭ ‬این‭ ‬دو‭ ‬کوه،‭ ‬فاصله‭ ‬کم‭ ‬دیواره‌ها‭ ‬از‭ ‬یکدیگر‭ ‬و‭ ‬عبور‭ ‬رودخانه‭ ‬زنگمار‭ ‬از‭ ‬میان‭ ‬شهر‭ ‬زیبایی‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬دو‭ ‬چندان‭ ‬می‌کند.

در‭ ‬میان‭ ‬شهرهای‭ ‬ایران‭ ‬این‭ ‬زیبایی‭ ‬و‭ ‬اقلیم‭ ‬خاص‭ ‬معمولا‭ ‬کم‭ ‬نظیر‭ ‬است‭.

جاذبه‌های ماکو‬

کاخ‭ ‬و‭ ‬موزه‭ ‬باغچه‭ ‬جوق،‭ ‬عمارت‭ ‬کلاه‭ ‬فرنگی،‭ ‬گور‭ ‬دخمه‭ ‬فرهاد،‭ ‬حمام‭ ‬تاریخی‭ ‬شهر‭ ‬ماکو،‭ ‬خانه‭ ‬صفرغلی‭ ‬خان،‭ ‬خانه‭ ‬علی‭ ‬خان‭ ‬بیات،‭ ‬خانه‭ ‬سنگی‭ ‬جمال‭ ‬خان‭ ‬تیموری،‭ ‬

پل‭ ‬تاریخی‭ ‬پنج‭ ‬چشمه،‭ ‬پل‭ ‬قلعه‭ ‬جوق،‭ ‬ساختمان‭ ‬بانک‭ ‬ملی‭ ‬ماکو،‭ ‬چشمه‭ ‬ثریا،‭

‬قلعه‭ ‬های‭ ‬قدیمی‭ ‬راوز‭ ‬و‭ ‬قلعه‭ ‬سیاه،‭ ‬آبشار‭ ‬قلعه‭ ‬جوق،‭ ‬تالاب‭ ‬آغ‭ ‬گل‭ ‬از‭ ‬دیدنی‌هایی‭ ‬اتس‭ ‬که‭ ‬گردشگران‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬قلم‭ ‬نمی‌اندازند‭.‬

با‭ ‬اسکان‭ ‬در‭ ‬هتل‌‭ ‬جهانگردی‭ ‬ماکو،‭ ‬برای‭ ‬روزهای‭ ‬بعد‭ ‬برنامه‌ریزی‌ها‭ ‬را‭ ‬مرور‭ ‬کردیم‭. ‬

تالاب‌های‭ ‬شهرستان‭ ‬ماکو‭ ‬در‭ ‬شهرستان‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬پراکنده‭ ‬جای‭ ‬گرفته‌اند‭. ‬

برای‭ ‬دیدن‭ ‬این‭ ‬تالاب‭ ‬ها‭ ‬باید‭ ‬دو‭ ‬روز‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬کامل‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬خودرو‭ ‬وقت‭ ‬گذاشت‭ ‬تا‭ ‬بتوان‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬از‭ ‬زیبایی‌های‭ ‬آن‭ ‬لذت‭ ‬برد‭.

‬مسیر‭ ‬بیشتر‭ ‬آسفالت‭ ‬است‭ ‬به‭ ‬جز‭ ‬مواقعی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬جاده‌های‭ ‬شوسه‭ ‬اطراف‭ ‬این‭ ‬تالاب‌ها‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬بعضی‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ ‬از‭ ‬جاده‭ ‬آسفالت‭ ‬خارج‭ ‬می‌شویم‭.

تالاب‌ها و جاذبه‌های طبیعی‬

‭ ‬تالاب‌های‭ ‬فصلی‭ ‬و‭ ‬دایمی محل‭ ‬مناسبی‭ ‬برای‭ ‬مهاجرت‭ ‬فصلی‭ ‬پرندگان‭ ‬مهاجر به ماکو‬‭ ‬است،

‭ ‬پرندگانی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬روسیه‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬فرار‭ ‬از‭ ‬سرمای‭ ‬کشنده‭ ‬منطقه‭ ‬سیبری‭ ‬به‭ ‬تالاب‌های‭ ‬این‭ ‬شهرستان‭ ‬مهاجرت‭ ‬می‌کنند

‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬طول‭ ‬زمستان‭ ‬مهمان‭ ‬این‭ ‬تالاب‭ ‬ها‭ ‬هستند‭. ‬

از‭ ‬پرندگان‭ ‬مهاجر‭ ‬به‭ ‬تالاب‌های‭ ‬ماکو‭ ‬می‌توان‭ ‬به‭ ‬غاز‭ ‬خاکستری‭ ‬پیشانی‭ ‬سفید‭ ‬بزرگ‭ ‬و‭ ‬کوچک،‭ ‬

فلامینگو،‭ ‬اردک‭ ‬سر‌سبز،‭ ‬اردک‭ ‬سر‭ ‬حنایی،‭ ‬اردک‭ ‬بلوطی،‭ ‬اردک‭ ‬ارده‌ای،‭ ‬کشیم‭ ‬کوچک‭ ‬و‭ ‬سلیم‭ ‬طوقی‭ ‬کوچک‭ ‬اشاره‭ ‬کرد‭.‬

در‭ ‬مسیر‭ ‬دسترسی‭ ‬به‭ ‬تالاب‌های‭ ‬این‭ ‬شهرستان‭ ‬چون‭ ‬الاب‭ ‬شطلو،‭ ‬تالاب‭ ‬یاریم‭ ‬قیه،‭ ‬تالاب‭ ‬مرزی‭ ‬بورالان،‭ ‬تالاب‭ ‬قره‭ ‬بلاغ،‭ ‬تالاب‭ ‬کنیکو‭ ‬

و‭ ‬تالاب‭ ‬آغ‭ ‬گل‭ ‬آثار‭ ‬طبیعی‭ ‬و‭ ‬چشم‭ ‬اندازهای‭ ‬منحصر‭ ‬به‭ ‬فردی‭ ‬همچون‭ ‬کوه‌های‭ ‬دوقلو‭ ‬آرارات‭ ‬و‭ ‬آثار‭ ‬باستانی‭ ‬خاص‭ ‬دیده‭ ‬می‌شود‭.‬

فاصله‭ ‬نزدیک‭ ‬این‭ ‬دره‌ها‭ ‬به‭ ‬مناطق‭ ‬شهری‭ ‬و‭ ‬هم‌چنین‭ ‬دسترسی‭ ‬آسان‭ ‬به‭ ‬ورودی‭ ‬دره‌ها‭ ‬از‭ ‬مزیت‌های‭ ‬دره‌های‭ ‬منطقه‭ ‬ماکو‭ ‬است‭.‬

یکی‭ ‬از‭ ‬دیدنی‌های‭ ‬طبیعی‭ ‬این‭ ‬منطقه‭ ‬سنگ‌های‭ ‬بازالتی است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬فوران‭ ‬آتشفشانی‭ ‬کوه‌های‭ ‬آرارات‭ ‬و‭ ‬پخش‭ ‬شدن‭ ‬این‭ ‬گدازه‌ها‭ ‬و‭ ‬ماگماها‭ ‬به‭ ‬وجود‭ ‬آمده‌ند‭.

دره مارها

‬از‭ ‬مناطق‭ ‬خاصی‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬پدیده‭ ‬زمین‭ ‬شناسی‭ ‬به‭ ‬راحتی‭ ‬دیده‭ ‬می‭ ‬شود،‭ ‬دره‭ ‬بازالتی‭ ‬ایلانلار‭ ‬دره‭ ‬سی‭ ‬در‭ ‬۲۵‭ ‬کیلومتری‭ ‬شهرستان‭ ‬ماکو‭ ‬‭ ‬است‭.‬

این‭ ‬دره‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬دره‭ ‬مارها‭ ‬نیز‭ ‬شهرت‭ ‬دارد‭ ‬در‭ ‬سه‭ ‬کیلومتری‭ ‬روستای‭ ‬بدولی‭ ‬شهرستان‭ ‬ماکو‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬موازات‭ ‬جاده‭ ‬آواجیق‭ ‬جا‭ ‬خوش‭ ‬کرده‭ ‬است‭.‬

ستون‌های‭ ‬منشوری‭ ‬بازالتی‭ ‬در‭ ‬امتداد‭ ‬این‭ ‬دره‭ ‬منحصر‭ ‬به‭ ‬فرد است.

این پدیده ‬حاصل‭ ‬انجماد‭ ‬گدازه‌های‭ ‬آتشفشانی‭ ‬در‭ ‬دوره‭ ‬سوم‭ ‬زمین‌شناسی‭ ‬است.

نمی‌شود‭ ‬از‭ ‬زیبایی‌های ماکو ‬یاد‭ ‬کرد‭ ‬اما‭ ‬رشته‭ ‬کوه‭ ‬آرارات‭ ‬را‭ ‬نادیده‭ ‬گرفت‭.‬

نمایی‭ ‬کلی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬کوه‭ ‬دلفریب‭ ‬در‭ ‬مناطق‭ ‬هم‭ ‬مرز‭ ‬با‭ ‬شمال‭ ‬شرق‭ ‬ترکیه‭ ‬می‌بینیم.

‭ ‬خود‭ ‬ابهت‭ ‬خاصی‭ ‬را‭ ‬داشته‭ ‬و‭ ‬احساس‭ ‬خوبی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬بیننده‭ ‬منتقل‭ ‬می‌کند‭. ‬

رشته‭ ‬کوه‭ ‬آرارات‭ ‬در‭ ‬مرز‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬جمهوری‭ ‬نخجوان‭ ‬و‭ ‬ارمنستان‭ ‬دو‭ ‬قله‭ ‬آتشفشانی‭ ‬خاموش‭ ‬دارد

‬که‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬از‭ ‬مناطق‭ ‬مختلف‭ ‬شهرستان‭ ‬ماکو‭ ‬قابل‭ ‬مشاهده‭ ‬است‭.‬

کلیساهای آذربایجان

روز‭ ‬پنجم‭ ‬سفر‭ ‬ما‭ ‬به‭ ‬کلیسا‭ ‬گردی‭ ‬گذشت‭.‬

 ‬دشت‭ ‬آرارات‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬بقایای‭ ‬آثار‭ ‬تاریخی،‭ ‬سرزمینی‭ ‬با‭ ‬قدمت‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬هشت‭ ‬هزار‭ ‬سال‭ ‬هستند‭.

‬این‭ ‬کلیساها،‭ ‬به‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬جذابیت‌های‭ ‬گردشگری‭ ‬و‭ ‬تاریخی‭ ‬منطقه‭ ‬ماکو‭ ‬تبدیل‭ ‬شده‭ ‬است‭.‬

در‭ ‬زمان‭ ‬جنگ‌های‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬عثمانی،‭ ‬فرمان‭ ‬کوچ‭ ‬ارامنه‭ ‬منطقه‭ ‬جلفا‭ ‬و‭ ‬دشت‭ ‬آرارات‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬شاه‭ ‬عباس‭ ‬صادر‭ ‬شد.‭

‬این‭ ‬گروه‌ها‭ ‬در‭ ‬دسته‌های‭ ‬متشکل‭ ‬به‭ ‬سوی‭ ‬اصفهان‭ ‬و‭ ‬جنوب‭ ‬ایران‭ ‬حرکت‭ ‬کردند‭. ‬

کلیسای‭ ‬تادئوس‭ ‬مقدس‭ ‬یا‭ ‬قره‭ ‬کلیسا‭ ‬در‭ ‬جنوب‭ ‬شهرستان‭ ‬ماکو‭ ‬و‭ ‬۲۰‭ ‬کیلومتری‭ ‬شمال‭ ‬شرقی‭ ‬چالدران‭ ‬واقع‭ ‬شده‭ ‬است‭.‬

کلیسای‭ ‬دیگر‭ ‬کلیسای‭ ‬زور‭ ‬زور‭ ‬یا‭ ‬مریم‭ ‬مقدس‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬۱۲‭ ‬کیلومتری‭ ‬شمال‭ ‬غرب‭ ‬قره‭ ‬کلیسا‭ ‬قرار‭ ‬دارد‭. ‬

این‭ ‬کلیسا‭ ‬تا‭ ‬اوایل‭ ‬قرن‭ ‬۱۷‭ ‬میلادی‭ ‬و‭ ‬اوج‭ ‬جنگ‌های‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬عثمانی‭ ‬به‭ ‬فعالیت‭ ‬خود‭ ‬ادامه‭ ‬داد. ‬

بنای‭ ‬اولیه‭ ‬این‭ ‬کلیسا‭ ‬در‭ ‬‬بستر‭ ‬رودخانه‭ ‬قره‌سو‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬ارتفاع‭ ‬۵۰‭ ‬متر‭ ‬بالاتر‭ ‬از‭ ‬سطح‭ ‬دره‭ ‬قرار‭ ‬داشت.‭ ‬

ولی‭ ‬به‌علت‭ ‬این‌که‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬آبگیری‭ ‬سد‭ ‬بارون‭ ‬ممکن‭ ‬بود‭ ‬در‭ ‬عمق‭ ‬دریاچه‭ ‬پشت‭ ‬سد‭ ‬قرار‭ ‬بگیرد، ‬

تماما‭ ‬به‭ ‬ارتفاعات‭ ‬کنار‭ ‬دریاچه‭ ‬منتقل‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬نقطه‭ ‬مجددا‭ ‬بازسازی‭ ‬شد‭.‬

خوش خوراکی در ماکو

جا‭ ‬دارد‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬جا‭ ‬از‭ ‬غذاهای‭ ‬سنتی‭ ‬که در ماکو‭ ‬طبخ‭ ‬و‭ ‬استفاده‭ ‬می‭ ‬شده‭ ‬نام‭ ‬ببریم.

غذاهایی‭ ‬که‭ ‬هم‭ ‬اکنون‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬پیشرفت‭ ‬سبک‭ ‬زندگی‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬مدرنیزه‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬فراموشی‭ ‬است‭.

‬از‭ ‬‬غذاهای‭ ‬محلی ماکو ‬می‌توان‭ ‬به‌‭: ‬چهمه‭ ‬یا‭ ‬چکمه،‭ ‬شوربا،‭ ‬حُرَّه،‭ ‬اوماج‭ ‬آشی،‭ ‬آجیلی‭ ‬آش،‭ ‬گیگاناخ‭ ‬یا‭ ‬به‭ ‬زبان‭ ‬فارسی‭ ‬خاگینه،‭

‬بامادور‭ ‬اشی‭ ‬یا‭ ‬در‭ ‬زبان‭ ‬فارسی‭ ‬به‭ ‬معنی‭ ‬آش‭ ‬گوجه،‭ ‬یِتیمچه،‭ ‬کله‭ ‬جوش‭ ‬آشی،‭ ‬رشته‭ ‬پلو،‭ ‬قیساوا‭ ‬نام‭ ‬برد‭.‬

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.