فربه شدگان

همایون ذرقانی
همایون ذرقانی
سردبیر ماهنامه سفر

حکمرانی خوب‭ ‬Good‭ ‬Governance‭ ‬در‭ ‬ادبیات‭ ‬توسعه‭ ‬جایگاه‭ ‬ویژه‌ای‭ ‬دارد.

‬از‭ ‬ارکان‭ ‬مهم‭ ‬حکمرانی خوب می‌توان‭ ‬شفافیت،‭ ‬مسئولیت‌پذیری،‭ ‬پاسخگویی،‭ ‬مشارکت،‭ ‬حاکمیت‭ ‬قانون‭ ‬و‭ ‬انعطاف‌پذیری‭ ‬برای‭ ‬یک‭ ‬دولت‭ ‬را‭ ‬نام‭ ‬برد.

‬این‭ ‬نوع‭ ‬حکمرانی‭ ‬کیفیت‭ ‬فعالیت‌های‭ ‬یک‭ ‬دولت‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬پایبندی‭ ‬آن‭ ‬بـه‭ ‬اجرای‭ ‬اصولی‭ ‬را‭ ‬سرلوحه‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬مسیر‭ ‬توسعه‭ ‬پایدار‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬یک‭ ‬کشـور‭ ‬تضمین‭ ‬کند‭.‬

جایگاه‭ ‬دولت‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬ما‭ ‬هم‭ ‬بزرگ‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬کوچک.

‬چنانچه‭ ‬در‭ ‬مقام‭ ‬مقایسه‭ ‬این‭ ‬دولت‭ ‬با‭ ‬دولت‌های‭) ‬نوردیک‭ ‬نروژ،‭ ‬سوئد،‭ ‬فنلاند،‭ ‬دانمارک‭ ‬ایسلند)

  ‬برآییم،‭ ‬و‭ ‬نسبت‭ ‬هزینه‌های‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬رفاهی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬تولید‭ ‬ناخالص‭ ‬ملی‭ ‬آنان‭ ‬بسنجیم‭.‬

دولتی‭ ‬کوچک‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬خدمات‭ ‬کم‌رنگی‭ ‬در‭ ‬زمینه‌های‭ ‬رفاهی‭ ‬و‭ ‬حمایتی‭ ‬به‭ ‬شهروندانش‭ ‬ارایه‭ ‬می‌دهد.

‬در‭  ‬دولت‭ ‬رفاه‭ ‬هزینه‌های‭ ‬فراوانی‭ ‬برای‭ ‬بهداشت،‭ ‬درمان‭ ‬و‭ ‬آموزش‭ ‬صرف‭ ‬می‌شود‭ ‬

که‭ ‬نشانه‌های‭ ‬آن‭ ‬دستکم‭ ‬در‭ ‬دولت‌هایی‭ ‬که‭ ‬پرچم‌دار‭ ‬سیاست‌های‭ ‬آزادسازی‭ ‬اقتصاد‭ ‬هستند‭ ‬مشهود‭ ‬نیست.

‬دولت‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬اما‭ ‬بزرگ‭ ‬است‭ ‬چون‭ ‬دستگاه‌های‭ ‬فراوان‭ ‬و‭ ‬نهادهای‭ ‬تو‭ ‬در‭ ‬تو‭ ‬از‭ ‬بودجه‭ ‬سهم‭ ‬می‌برند

‭ ‬که‭ ‬بازدهی‭ ‬اجتماعی‭ ‬آن‌ها‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬توسعه‭ ‬منابع‭ ‬انسانی‭ ‬قابل‭ ‬توجه‭ ‬نیست. بنابراین امکان تحقق حکمرانی خوب مقدور نیست.

مداخله‌های دامن‌گیر

‬به‭ ‬سبب‭ ‬سازوکارهای‭ ‬درونی‭ ‬ریشه‌دار‭ ‬و‭ ‬نابهره‌ور‭ ‬فرآیند‭ ‬انباشت‭ ‬سرمایه‌های‭ ‬انسانی‭ ‬و‭ ‬مادی‭ ‬به‭ ‬ندرت‭ ‬اتفاق‭ ‬می‌افتد.

‬امکان‭ ‬آسیب‌پذیری‭ ‬بالای‭ ‬شهروندان‭ ‬در‭ ‬چنین‭ ‬نظام‭ ‬دولتی‭ ‬بالاست‭. ‬

مداخله‌هایی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬عرصه‭ ‬اقتصاد‭ ‬دامن‌گیر‭ ‬شده‭ ‬به‭ ‬اتلاف‭ ‬منابع‭  ‬منجر‭ ‬شده‭ ‬است.

‬چون‭ ‬کشور‭ ‬ثروتمندی‭ ‬هستیم،‭ ‬سوء‭ ‬مدیریت‌ها‭ ‬از‭ ‬بدنه‭ ‬فربه‭ ‬دولت‭ ‬در‭ ‬چارچوب‭ ‬ضعف‌‭ ‬ساختاری‭ ‬در‭ ‬بودجه‌بندی‭ ‬تغذیه‭ ‬می‌کنند.

‬موارد‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬لایحه‌‭ ‬بودجه‌ای‭ ‬که‭ ‬آقای‭ ‬رییس‌جمهور‭ ‬برای‭ ‬سال‭ ‬۹۷‭ ‬به‭ ‬مجلس‭ ‬ارایه‭ ‬داد‭ ‬با‭ ‬واکنش‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬مردم‭ ‬روبرو‭ ‬بود.

‬تعجب‭ ‬مقامات‭ ‬دولتی‭ ‬را‭ ‬برانگیخت‭ ‬و‭ ‬رییس‭ ‬جمهور‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬سخنرانی‭ ‬بعدی‭ ‬به‭ ‬واکنش‭ ‬واداشت.

عدم تناسب بودجه با سازمان‌های مردم‌نهاد

‬مردم‭ ‬در‭ ‬شبکه‌های‭ ‬اجتماعی‭ ‬در‭ ‬مقام‭ ‬مقایسه‭ ‬برآمدند‭ ‬که‭ ‬چرا‭ ‬بودجه‭ ‬با‭ ‬نیاز‭ ‬سازمان‌های‭ ‬مردم‌‭ ‬نهاد‭ ‬تناسب‭ ‬ندارد‭ ‬و‭ ‬تقسیم‭ ‬بودجه‌‌‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬در‭ ‬توسعه‭ ‬منابع‭ ‬انسانی‭ ‬از‭ ‬منطق‭ ‬لازم‭ ‬برخوردار‭ ‬نیست. ‬

تصمیم‭ ‬دولت‭ ‬برای‭ ‬سه‭ ‬برابر‭ ‬کردن‭ ‬عوارض‭ ‬خروج‭ ‬از‭ ‬کشور‭  ‬از‭ ‬آن‭ ‬دست‭ ‬کج‌سلیقگی‌هایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تقریبا‭ ‬کارشناس‭ ‬مستقلی‭ ‬آن‌‭ ‬را‭ ‬تایید‭ ‬نکرد.

‬‌‌در‭ ‬نظام‭ ‬بودجه‌ریزی‭ ‬اصلی‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭ ‬با‭ ‬عنوان‭ ‬وحدت‭ ‬بودجه‭ ‬و‭ ‬معنی‌اش‭ ‬این‭ ‬نیست‭ ‬که‭ ‬هر‭ ‬درآمدی‭ ‬را‭ ‬دولت‭ ‬می‌تواند‭ ‬بگیرد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬بودجه‭ ‬بریزد‭.‬

بحث‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬جزء‭ ‬به‭ ‬جزء‭ ‬درآمدها‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬ضوابط‭ ‬فنی‭ ‬لازم‭ ‬است‭ ‬مشخص‭ ‬باشد‭  ‬که‭ ‬کجا‭ ‬هزینه‭ ‬می‌شوند‭.‬
وقتی‭ ‬قرار‭ ‬است‭ ‬رقم‭ ‬مالیاتی‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬که‭ ‬حق‭ ‬دولت‭ ‬باشد‭ ‬از‭ ‬مردم‭ ‬ستانده‭ ‬شود،‭ ‬حتما‭ ‬محل‭ ‬خرج‭ ‬کردن‭ ‬آن‭ ‬باید‭ ‬شفاف‭ ‬و‭ ‬توجیه‭ ‬منطقی‭ ‬برای‭ ‬افکار‭ ‬عمومی‭ ‬داشته‭ ‬باشد.

‬چون‭ ‬اگر‭ ‬چنین‭ ‬درآمدهایی‭ ‬به‭ ‬بودجه‭ ‬حاکمیت‭ ‬رفت‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬بودجه‭ ‬ریزی‭ ‬یک‭ ‬درآمد‭ ‬ثابت‭ ‬فرض‭ ‬شد،‭ ‬روزی‭ ‬که‭ ‬آن‭ ‬دلیل‭ ‬برطرف‭ ‬شود‭ ‬دیگر‭ ‬نمی‌توان‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬حذف‭ ‬کرد‭.

‬همان‌‭ ‬اتفاقی‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬عوارض‭ ‬خروج‭ ‬از‭ ‬کشور‭ ‬افتاد،‭ ‬دلیل‭ ‬اولیه‭ ‬که‭ ‬شرایط‭ ‬جنگی‭  ‬بود‭ ‬حالا‭ ‬وجود‭ ‬ندارد‭ ‬اما‭ ‬این‭ ‬عوارض‭ ‬آب‌باریکه‌ای‭ ‬شده‭ ‬که‭ ‬سال‌هاست‭ ‬ستانده‭ ‬می‭ ‬‌شود‭  ‬بدون‭ ‬آن‭ ‬که‭ ‬محل‭ ‬هزینه‭ ‬آن‭ ‬مشخص‭ ‬باشد‭.‬

صنعت‭ ‬گردشگری‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬مقوله‌های‌‭ ‬ثروت‌آفرین‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬است. ‬

حکمرانی خوب را چگونه می‌توان اجرا کرد؟

انتظار‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬همسو‭ ‬با‭ ‬تحولات‭ ‬جهانی،‭ ‬نظام‭ ‬بودجه‌‭ ‬متناسب‭ ‬با‭ ‬اختیاراتی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬تفویض‭ ‬می‌شود‭ ‬و‭ ‬مدیریتی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬اختیار‭ ‬تشکل‌های‭ ‬مردم‭ ‬‌نهاد‭ ‬قرار‭ ‬می‌گیرد‭ ‬تعیین‭ ‬شود.

‬بیش‭ ‬از‭ ‬هر‭ ‬زمان‭ ‬نیاز‭ ‬است‭ ‬تا‭ ‬دولت‭ ‬از‭ ‬امور‭ ‬تصدی‌گری‭ ‬خارج‭ ‬شده‭ ‬و‭‬جایگاه‭ ‬شایسته‭ ‬خود در مقام حکمرانی خوب قرار بگیرد.

ماهنامه سفر را آنلاین سفارش دهید و یا دانلود کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.